The ISTP conference offers a welcoming venue for contributions from all currents in and approaches to theoretical psychology. These could include such approaches as activity theory, anthropological psychology, cognitive science, critical psychology, cultural psychology, developmental theory, ecological psychology, epistemology, ethics, evolutionary psychology, feminist psychology, hermeneutics, history of psychology, indigenous psychologies, phenomenology, philosophical psychology, postcolonial theory, postmodern psychology, psychoanalytic theory, social constructionism, systems theory, theoretical neuroscience, and theory of psychological practice.

As such this ISTP conference will once again be a vibrant meeting place for psychologists and scholars from other disciplines to debate ongoing and emergent themes in contemporary theory and practice. The conference offers a venue for contributing to a trans-national and trans-disciplinary discussion, and for generating collaborations with colleagues from all over the world.

Besides welcoming contributions from all areas of theoretical psychology, we also specifically invite contributions that reflect on the conference theme, ‘Doing psychology under new conditions’. In this regard it may be noted that we are presently facing new structural conditions on a global scale together with the dismantling of some familiar social fabrics. Such changes affect the practices of research and education at our universities, which means psychologists are increasingly challenged to consider if and how they can align their practices with these new conditions.

With this background in mind, we specifically invite contributions that reflect on the breadth of contemporary ways of doing psychology (from neuroscience through behavioural genetics, evolutionary psychology, psychoanalysis, discourse analysis to materialistic and historical approaches to psychology) and on the specific social and historical conditions that give rise to these approaches to psychological theory and practice. More specifically, the conference aims to provide a forum for discussions that will deepen our understanding of the links between psychological theory and the social practice of psychology in the world today. Some of the guiding questions may include the following:

-          In the 20^th century, psychology’s social functions largely pertained to the governance of labor power and the social integration/exclusion of individuals. Have these functions changed now in the 21^st century, in the era of “New Subjectivities”, and if so how?

-          Are psychological research, practice and theory today about the inhabitance of new market niches?

-          What is the relevance of theoretical psychology at this time of rapid social change and standstill? How can theoretical psychology contribute to the emerging transnational landscape?

-          How can we account for psychologists as agents in producing psychology and for the many others as agents in using psychology?

-          How do debates and discussions in theoretical psychology resonate with the practical concerns of the discipline?

-          How do recent formulations of how research and practice are best undertaken (such as ideas about evidence-based research/practice or science-practitioner models) affect the relationships between research and practice?

-          How are questions about the role of theory in psychological praxis opened up, contested and debated?

-          How does the work of psychologists who focus on educational and working regimes affect the theoretical debates of the discipline? Are the changing contents and contexts of psychological work contributing to new connections between psychological practice and theory?

The conference will be hosted in the Department of Primary Education, Aristotle University of Thessalonica, Greece (www.istp2011.net).

The deadline for abstract submissions is 1 November 2010, but we will consider earlier submissions in order to accommodate participants who need to apply for funding.

Abstracts should be no longer than 300 words and should include the full names, institutional affiliations and contact details (physical address, fax number and email) of each author.

Abstracts should also indicate whether the contribution will take the form of an oral presentation or a poster, and whether any audiovisual equipment will be required.

For symposia and roundtable discussions an abstract of no more than 250 words is required, along with short (no more than 150 words each) summaries of each individual contribution.

Abstract should be submitted to the following email address: abstract.istp2011@gmail.com

Εκείνο που συνήθως πυροδοτεί την είσοδο του ζευγαριού σε μια συμβουλευτική ή ψυχοθεραπευτική διαδικασία είναι εκτενείς και ισχυροί μονόλογοι από την μεριά του ενός ή και των δύο συντρόφων.  Μέσα από αυτούς του μονολόγους οι σύντροφοι εκθέτουν ιστορίες σχετικές με την σχέση τους οι οποίες φαίνονται να μην ταιριάζουν, να μην συμφωνούν πια με τις αρχικές προθέσεις των συντρόφων, με του λόγους για τους οποίους αρχικά έγιναν ζευγάρι.  Τα ζευγάρια μιλούν για συναισθήματα εγκλωβισμένα σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα αλληλεπίδρασης τα οποία καθηλώνουν παρά εξελίσσουν την σχέση.  Οι τόνοι τους δεν συμφωνούν και οι κινήσεις τους ούτε συγχρονίζονται ούτε συμβαδίζουν.  Επίμονες και επιβλητικές δηλώσεις και ρητορικά ερωτήματα σφραγίζουν τους μονολόγους.

«Δεν σε καταλαβαίνω καθόλου»/ «Ποτέ δεν με καταλαβαίνεις»

«Τι άνθρωπος είσαι εσύ!»/ «Πώς έχεις γίνει έτσι;»

«Σε βαρέθηκα!»/ «Με θεωρείς δεδομένη»

«Κουράστηκα!»/ «Δεν σε αντέχω άλλο»

«Ποιος είσαι εσύ που θα μου πεις…..»

«Παράτα με!»/ «Είσαι τελείως αδιάφορος»

«Τι μου λες τώρα!»/ «Καλά…εντάξει..»

Οι μονόλογοι, σφραγισμένοι από δηλώσεις όπως οι παραπάνω πολύ συχνά αποτελούν το επιμύθιο, τον επίλογο μιας βαθειάς οικειότητας.  Η οικειότητα που μέχρι τώρα είχε στηρίξει την έναρξη ή και την συνέχιση μιας σχέσης με δημιουργικό – ερωτικό, υποστηρικτικό και οικογενειακό – νόημα γίνεται ο λόγος που ένας ή και οι δύο σύντροφοι παραγνωρίζουν, αποσιωπούν, κλείνουν τα μάτια και κυρίως τα αφτιά τους μπροστά σε λεπτές διαφοροποιήσεις/ αλλαγές του ενός ή της άλλης.  Αυτό που υπονοείται στις παραπάνω δηλώσεις και τα ρητορικά ερωτήματα που σφραγίζουν τους μονολόγους των ζευγαριών είναι ένα «ξέρω τι θα πεις» ή «ξέρω τι θα κάνεις» ή «ξέρω τι λες από μέσα σου» ή «ξέρω τι εννοείς».

Αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι σύντροφοι μέσω της οικειότητάς τους προσκολλούνται στον κυρίαρχο ήχο του άλλου, σε εκείνον που ακούγεται συχνότερα και δυνατότερα,  και ακυρώνουν τις δυνατότητες εμπλουτισμού της σχέσης που θα μπορούσαν να προκύψουν από την ανάγνωση [1]

Για να το πούμε αλλιώς μέσα από την οικειότητα κείνο που φθίνει είναι η δυνατότητα των συντρόφων να προσαρμόζουν τη ματιά τους, αλλά και τις υπόλοιπες αισθήσεις τους, στις νέες οπτικές συνθήκες (π.χ. γέννηση παιδιού, παιδί στην εφηβεία, απώλεια εργασίας) και να αναγνώσουν όχι μόνο την θεματική πρόταση που εκείνος ή εκείνη προτάσσουν – συνειδητά ή ασυνείδητα – αλλά και τα «δευτερεύοντα» στοιχεία, τις λεπτομέρειες του συντρόφου τους.  Αυτές οι λεπτομέρειες, που καθόλου δευτερεύουσας σημασίας δεν είναι, είναι που τελικά αναδεικνύουν το νόημα της λειτουργικής ή δυσλειτουργικής αλληλεπίδρασης των συντρόφων, και αυτές που αποτελούν μοναδικές εισφορές επίλυσης των συγκρούσεων, εμπλουτισμού ή επαναπροσδιορισμού της σχέσης – πιθανώς στο πέρας κάποιας τραυματικής για την σχέση εμπειρία όπως είναι η συνεχής δυσπιστία, η στιγμιαία απιστία ή η απρόσμενη εμφάνιση μιας καταθλιπτικής διαδικασίας ή κατάστασης[2].

Τι είναι όμως αυτό που μεταμορφώνει την οικειότητα σε ένα τέτοιο μοτίβο αλληλεπίδρασης – πρόβλημα για τον έναν ή και τους δύο συντρόφους;

Οι πρόσφατες επιστημονικές αναφορές συνοψίζουν τους παράγοντες που επηρεάζουν το μοτίβο αλληλεπίδρασης και την σχέση μεταξύ συντρόφων/ συζύγων ως εξής:

«το θρήσκευμα, η εθνικότητα, η παρουσία ψυχοπαθολογίας, η ύπαρξη παιδιών και η ηλικία τους, το επίπεδο της δέσμευσης (συγκατοίκηση/ γάμος), το φύλο των συντρόφων, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η προσωπικότητα, συναισθηματικές διεργασίες, γνωστικές διεργασίες, οι συμπεριφορές και οι λεκτικές αλληλεπιδράσεις, η σεξουαλικότητα και η σεξουαλική συμπεριφορά»

Η σύνθεση των παραπάνω παραγόντων -  με τις διαστάσεις που υπονοούνται σε αυτούς – μαρτυρά ότι: ο/η σύντροφος ή  ο/η σύζυγός μας δεν είναι «ένας» ή «μία»:

Αντίθετα…

…είναι ο άνθρωπος που νομίζουμε ότι είναι, ότι δεν είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι,

…είναι ο άνθρωπος που νομίζει ο ίδιος ή η ίδια ότι είναι, ότι δεν είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι

…είναι ο άνθρωπος που νομίζει η κοινωνία (η θρησκεία, η πολιτεία, ο πολιτισμός) ότι είναι, ότι δεν είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι

…είναι ο άνθρωπος που νομίζουν τα παιδιά του/της ότι είναι, ότι δεν είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι

…είναι ο άνθρωπος που νομίζουν ή νόμιζαν οι γονείς του/της ότι είναι, ότι δεν είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι,

…είναι ο άνθρωπος που έχει γίνει και γίνεται μέσα από την αλληλεπίδρασή του/της με εμάς και του άλλους ανθρώπους στην κοινωνία που ζει.

Οι παρατηρήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι η σχέση μεταξύ συντρόφων είναι δυνατόν να εμπεριέχει πολλών ειδών αντιφάσεις, η σχέση των οποίων, ο συνδυασμός τους μπορεί είτε να οδηγήσει σε σύγκρουση (εμφανή ή όχι), είτε να οδηγήσει σε μια «πλούσια» μουσική συμφωνία.  Και ίσως πρέπει να πούμε ότι τις πλούσιες μουσικές συμφωνίες απαρτίζουν τεσσάρων ειδών συγχορδίες – μείζονες, ελάσσονες, αυξημένες και ελαττωμένες – οι οποίες κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: σύμφωνες και διάφωνες συγχορδίες.

Δεν είναι τόσο οι διαφορές στην προσωπικότητα, στην πολιτισμική αλλοτρίωση, τις αξίες, την θρησκεία ή εκείνα που ο καθένας από τους συντρόφους φέρει ως προσωπική ή κοινωνική κληρονομιά που έχουν σημασία, αλλά τι κάνει το κάθε ζευγάρι με τις διαφορές αυτές.

Πώς μπορούν τα ζευγάρια να συνεργαστούν στην δημιουργία της δικής τους συμφωνίας;  Πώς δημιουργούμε ένα πλαίσιο όπου οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν και κυρίως να ακούσουν με τρόπους που θα προάγουν τη σύζευξη και όχι την διάζευξη;

Νομίζουμε ότι μια προσεκτική ανάγνωση του κειμένου αυτού δίνει κάποιες απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά.  Όμως η αναλυτικότερη επεξεργασία τους είναι κάτι που θα μας απασχολήσει σε επόμενο κείμενο.

[1] των υποσημειώσεων.

[2] Φυσικά, εδώ, εννοούμε και διάφορα άλλα συμπτώματα που έχουμε δει να αναδύονται μέσα από μια συντροφική ή συζυγική σχέση, στο πρόσωπο του ενός ή και των δύο συντρόφων/ συζύγων, όπως οι κρίσεις πανικού, οι διαταραχές πρόσληψης τροφής, το γενικευμένο άγχος, η στυτική δυσλειτουργία, η απώλεια ερωτικού ενδιαφέροντος κ.α.

Albrecht Durer, 1508

Yπάρχουν προσεγγίσεις στα φαινόμενα της Κατάθλιψης που τονίζουν ότι πρόκειται για μια επώδυνη αλλά αναγκαία, και στο βάθος της θετική τάση του πάσχοντος να αποσυρθεί από τον κόσμο που έχει γίνει αφόρητος.  Μια απόκριση και μια διέξοδος εντός της οποίας το καταθλιπτικό άτομο διαπραγματεύεται συσσωρευμένες καταστάσεις ψυχικού πόνου, φόβου και άγχους.    Εδώ θα δούμε αυτή τη συνήθως παραγνωρισμένη διάσταση της κατάθλιψης μέσα από έναν παραλληλισμό, που σε πρώτη ματιά μπορεί να φανεί ριψοκίνδυνος, αλλά πιστεύουμε ότι μπορεί να βοηθήσει σε μια πιο προσωπική κατανόηση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας.

Ξεκινώντας από την τελευταία, μπορούμε να δούμε κάτι κοινό σε πολλές πλευρές των καταθλιπτικών συμπτωμάτων: η επιβράδυνση της σκέψης και της πράξης και η συνεπακόλουθη απεμπλοκή από ευθύνες και καθήκοντα, ακόμα και η επίμονη και επώδυνη περιδίνιση της σκέψης γύρω από την ιδέα του θανάτου, από μιαν άποψη όλα αυτά φαίνεται να ακολουθούν πέραν της θλίψης και διαμέσου της θλίψης μια λογική αποκοπής από τον κόσμο.   Μια πορεία απόκκλισης από την ύπαρξη εντός του κόσμου, ύπαρξη που για τον πάσχοντα είναι  ανέλπιδη και ο ίδιος απαρηγόρητος.

Ακόμα και οι φαύλοι κύκλοι αδράνειας, ενοχής και αυτοκατηγορίας και πάλι αδράνειας, και η αδυναμία εξεύρεσης νοήματος, από μιαν άλλη οπτική μοιάζουν να δικαιολογούν και να υπερασπίζονται πρωτίστως αυτήν την τάση, την φαινομενικά παράδοξη τάση να απουσιάσει κανείς από τον κόσμο κατα-θλιβόμενος από αυτόν τον ίδιο τον κόσμο και τα βάρη του.  Κάτω από το μεγάλο βράχο, κάτω από τις δυνάμεις τις θλίψης, μπορεί κανείς να κρυφτεί, αν συνεχίσει βεβαίως να αναπνέει.

Υπάρχουν, λοιπόν, προσεγγίσεις που θεωρούν αυτήν τη διολίσθηση και καταβύθιση στην κατάθλιψη ως αναγκαία τάση του ψυχισμού, που του επιτρέπει να ξαναβρεί στην πορεία της κατάθλιψης νόημα για την πορεία της ζωής του, αυτή τη φορά μέσα από τη βάσανο του αναστοχασμού, της σκέψης για τον εαυτό – αλλά και την απομάκρυνση από τα βάσανα της πραγματικής, κοινωνικής και εργασιακής ζωής.

Μπορεί κανείς να κάνει εδώ έναν παραλληλισμό, να συνεξετάσει την κατάσταση του κατεθλιμμένου ψυχισμού με ένα άλλο, πολύ διαφορετικό ψυχικό καθεστώς – φαινομενικά διαμετρικά αντίθετο καθεστώς.  Το καθεστώς αυτό είναι η σχόλη, η αργία.

Σχόλη, σχολείο, απόσταση και αναβολή της ιλιγγιώδους κανονικότητας

Σχόλη είναι η κατάσταση εκείνη του ανθρώπινου ψυχισμού που λογίζεται ως ελεύθερος χρόνος, ο χρόνος εκείνος που δε διοχετεύεται στην απασχόληση με τις αναγκαιότητες του βιοπορισμού.  Η χαλάρωση των σχετικών κοινωνικών (κυρίως εργασιακών) υποχρέωσεων αλλά και συμβάσεων.  Οι λέξεις σχολή και σχολείο, με κατεβασμένο τον τόνο, προέρχονται από τη λέξη σχόλη.  Ασχολία, μια άλλη εύχρηστη λέξη σήμερα, είναι το αντίθετο της σχόλης, είναι η εμπλοκή με κάτι το οποίο, σε αντίθεση με τη σχόλη, έχει άμεσα πρακτικό κι απτό αντίκρυσμα.

Αν σήμερα το σχολείο και οι σχολές καθόλου δε μας φέρνουν στο νου μια κατάσταση αεργίας και ελεύθερου χρόνου, είναι επειδή  απέχουμε πολύ από την εποχή που το σχολείο όντως απευθυνόταν σε όσους είχαν την πολυτέλεια της αργίας ή για τον πολύ κόσμο περιοριζόταν στις περιόδους εκείνες του χρόνου που τα παιδιά δεν ασχολούνταν με τις εργασίες των ενηλίκων.

Ακόμα, όμως, και σήμερα, το σχολείο και οι σχολές σε σχέση με την εργασία έχουν το νόημα καταστάσεων μιας απόστασης – μιας αναβολής – από τον κόσμο της εργασίας.  Αρκεί κανείς να σκεφτεί ότι όσο βαρυφορτωμένο κι αν είναι το πρόγραμμα ενός μαθητή ή ακόμα και φοιτητή, το σκεφτόμαστε και είναι κάτι ξέχωρο ή διαφορετικό από την εργασία, ενέχει το στοιχείο της αποφυγής ή της αναβολής της πλήρους, βιοποριστικής, “κανονικής” εργασιακής ζωής,

Ακόμα λιγότερο αμφισβητήσιμο είναι το ότι η σχολική και φοιτητική περίοδος του ανθρώπου – που συμπίπτουν με την παιδική, εφηβική και πρώτη νεανική ηλικία του – εξακολουθούν να θεωρούνται ή να “συγχωρούνται” ως περίοδοι αναζήτησης, δοκιμών, αμφιβολίας και ενασχόλησης με τον εαυτό ως προτεραιότητα. Είναι οι περίοδοι που το βάρος της εξασφάλισης των προς το ζην δικαιολογημένα, εύλογα (και ευτυχώς) αφορά άλλους, όχι το ίδιο το άτομο – αναλαμβάνονται από τους γονείς και την κοινωνία μέσω των θεσμών της, που επενδύουν (χωρίς εισαγωγικά) στο νέο άτομο.

Αυτή η περίοδος αναζήτησης στην πράξη υλοποιείται μέσα από μια σειρά καταστάσεων που αυτονόητα συνδέουμε με το σχολικό και το πανεπιστημιακό περιβάλλον.  Τα τελευταία για τη μεγάλη πλειοψηφία είναι τα μόνα πλαίσια στη ζωή του ανθρώπου που το να έχεις απορίες, το να μην ξέρεις, το να ζητάς διαρκώς βοήθεια, το να ασχολείσαι με το να γνωρίζεις τον κόσμο και τον εαυτό  σου μέσα σε αυτόν, το να ασχολούνται οι άλλοι μαζί σου, όλα αυτά όχι απλώς είναι ανεκτά, αλλά ενθαρρύνονται, υποβοηθούνται, υποστηρίζονται ενεργά και τα πάντα είναι δομημένα για να τα εξυπηρετούν.   Αυτά είναι τα πλαίσια που κοινωνικά προορίζονται για τη βασική μάθηση και την ωρίμανση του ανθρώπου – η επιθυμία να παραμείνει κανείς σε αυτά  πέρνα του κοινωνικά ανεκτού ορίου ηλικίας αντιμετωπίζεται ακριβώς ως παιδαριώδης, ξένη προς τον κόσμο των ενηλίκων.

Στα Μεσαιωνικά Πανεπιστήμια, τους θεσμούς πάνω στους οποίους παρά τις πάμπολλες μεταρρυθμίσεις βασίζονται και τα σημερινά σχολεία και πανεπιστήμια, οι λόγιοι είχαν ένα περίεργο τίτλο: “περιττοί και ελλόγιμοι”.  Ελλόγιμοι ως κάτοχοι του λόγου… αλλά και περιττοί, με την έννοια του διαχωρισμού και της σκόπιμης αποστασιοποίησης από τον κόσμο, της μη άμεσης εμπλοκής τους με την παραγωγή που χτίζει αυτόν τον κόσμο.  Προνομιούχος και προφυλαγμένος χώρος το πανεπιστήμιο σε σχέση με την εργασία,  οι εντός του είχαν το παράξενο έργο να προσπαθούν να κατανοήσουν με τρόπο θεωρητικό τον κανονικό κόσμο, αποστασιοποιούμενοι από αυτόν.

Κατάθλιψη: μια επώδυνη σχόλη;

Μπορούμε εδώ να κάνουμε πλήρη τον κύκλο, και να σκεφτούμε την κατάθλιψη ως μια επώδυνη σχόλη:

Μια κατάσταση ακριβώς που ο άνθρωπος αισθάνεται τον εαυτό του περιττό στον κόσμο, βάρος και φορτίο.  Μια κατάσταση που τη σκέψη του ανθρώπου χαράσσουν διαρκώς οι πιο βαθιές αμφιβολίες και προβληματισμοί για τον κόσμο, για τη συνεισφορά – και κατ’ επέκταση τη θέση  – του σε αυτόν.  Μια κατάσταση στην οποία κανείς απολαμβάνει τη θλιβερή πολυτέλεια, αλλά παρ’ όλ’ αυτά πολυτέλεια, της αδράνειας, της αποκοπής από την πρακτική και ενεργητική πλευρά του εαυτού, της εγκατάλειψης του εαυτού στα χέρια της τύχης, της θλίψης και τελικά στα χέρια των άλλων.

Σε αντίθεση με την “φυσιολογικότητα” αυτών των καταστάσεων στη σχόλη, το σχολείο και  τις σχολές της παιδικής και νεανικής ηλικίας, η κοινωνία μας προσδιορίζει ως παθολογία την καταθλιπτική συμπτωματολογία.  Στην ενήλικη ζωή αυτό το αναγκαστικό διάλειμμα δεν απολαμβάνει της ανοχής παρά μόνο ως παθολογικό.

Για τον ίδιο τον άνθρωπο ως πρόσωπο, το συναίσθημα δε μπορεί να παρά να είναι αυτό της θλίψης, μιας και σε αντίθεση με την παιδική, εφηβική και νεανική ηλικία, τώρα η απόσταση και η αναθεώρηση βιώνονται και αντιμετωπίζονται όχι ως βήματα στη διαμόρφωση του ίδιου ως προσώπου, αλλά ως οι απολήξεις μιας πορείας στιγματισμένης από την αποτυχία και την αδυναμία.   Την αδυναμία ακριβώς να προχωρά κανείς έχοντας αφήσει πίσω του – στο προσωπικό του παρελθόν – όλους αυτούς του προβληματισμούς και τις αμφιβολίες.  Την αδυναμία κάνεις να πλάσει στην πορεία της ωρίμανσης μια προσωπικότητα ικανή να αντιπαρέρχεται ακόμα και τα πιο ισχυρά χτυπήματα – εκλυτικά γεγονότα στην κλινική γλώσσα – παραμένοντας στην ενεργητική, πρακτική και πραγματική πλευρά της ζωής.

Συχνά γίνεται λόγος για το “Πανεπιστήμιο” ή το “Σχολείο της Ζωής”.   Αυτό που συνήθως δε συνειδητοποιούμε είναι ότι το Πανεπιστήμιο δεν είναι απλά κάτι που χαρίζει τη γνώση αλλά και κάτι που ανέχεται την άγνοια. Στην πραγματική ζωή, όμως, η άγνοια δε συγχωρείται και η αποτυχία δεν έχει επανεξέταση – ή μάλλον έχει, αλλά το τίμημα είναι η θλίψη. Αν ο άνθρωπος δεν είναι ικανοποιημένος με τη ζωή του, αν η πορεία του δεν είναι αυτή που θα ήθελε να είναι, αν αισθάνεται χαμένος και αν οι απαντήσεις που έχει στις ερωτήσεις που ο ίδιος θέτει δεν τον καλύπτουν, δε μπορεί παρά να θλίβεται.   Και αν αυτή η μη ικανοποίηση γίνει η ίδια του η ζωή, δε μπορεί παρά να καταθλίβεται.

Οι άνθρωποι που σε προχωρημένη ηλικία δηλώνουν ότι έχουν βγάλει το “πανεπιστήμιο της ζωής”, στην πραγματικότητα λένε ότι έχουν παλέψει με μεγάλα κύματα, ότι έχουν βιώματα που τους  ανάγκασαν να σκεφτούν, να αναθεωρήσουν, και να προχωρήσουν μπροστά.  Ανάμεσα σε αυτά τα κύματα το καταθλιπτικό βίωμα συνήθως ήταν παρόν, παράλληλο ψυχικό σύμπαν προς το σύμπαν των υποχρεώσεων και των στρατηγικών επιβίωσης που είχαν να ακολουθήσουν, μιας και δεν είχαν τη μη-επιλογή της κατάθλιψης ως απόσυρσης.

Για όλους όσους ακόμα φοιτούμε στο “πανεπιστήμιο της ζωής” του σήμερα, αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι αυτό το “πανεπιστήμιο” έχει γίνει εξαιρετικά εντατικό. Οι “εξετάσεις” που η μεγάλη πλειοψηφία του κόσμου δίνει είναι απανωτές, ιδιαιτέρως απαιτητικές και το “πρόγραμμα σπουδών” εξαιρετικά ρευστό.   Ο ελεύθερος χρόνος, η σχόλη, είναι αγαθό εν ανεπαρκεία καθώς οι άνθρωποι υποχρεώνονται ακόμα και εκτός δουλειάς να συζητούν, να σκέφτονται και τελικά να πράττουν σύμφωνα με τις απαιτήσεις της δουλειάς ή των “κοινωνικών υποχρεώσεων”.   Οι ιλιγγιώδεις ρυθμοί της καθημερινότητας και η ρευστότητα στις κοινωνικές σχέσεις αποκρούουν διαρκώς τη σκέψη του ανθρώπου για τον εαυτό του.  Η παραμονή στην επιφάνεια των κοινωνικών σχέσεων είναι αναγκαία για την επιβίωση.  Η καταβύθιση σε άλλα επίπεδα συγγενεύει πάντα με αυτό που επισήμως λογίζεται ως παθολογία.

Όσοι άνθρωποι υποφέρουν από κατάθλιψη έχουν με ένα τρόπο τσακιστεί από το “πανεπιστήμιο” της ζωής και έχουν υποκύψει στην ψυχική αναγκαιότητα της βύθισης στον εαυτό. Τα μαθήματα και τα παθήματά της ζωής αποδείχτηκαν πιο δυνατά από τους ίδιους ή αταίριαστα για τους ίδιους – αλλά σε μια κοινωνία σαν τη δική μας το βάρος πέφτει πάνω τους, και όχι σε αυτά που είχαν να αντιμετωπίσουν ή μεταξύ των οποίων μπορούσαν να επιλέξουν.    Ακόμα κι αν είναι “επιτυχημένοι κοινωνικά”, είναι σαφές ότι κάτι κάπου για τους ίδιους ως πρόσωπα και όχι ως κοινωνικές μάσκες, κάτι είναι στραβό, κάτι όχι μόνο πήγε στραβά αλλά δίνει και την εντύπωση ότι έχει στραβώσει αμετάκλητα.

Η ακαμψία αυτή είναι η δυσκολία της κατάθλιψης, είναι οι φαύλοι κύκλοι της, το βαρύ φορτίο της, η απουσία προοπτικής της.  Είναι, όμως, και η πρόκληση ώστε κάτι να βγει μέσα από την κατάθλιψη, κάτι που να είναι η προσωπική απόκριση του καταθλιπτικού όχι μόνο στην καταθλιπτική συμπτωματολογία αλλά στην πορεία ζωής του. Είναι και η πρόκληση για τον κλινικό να συμπορευτεί με τον καταθλιπτικό σε μια προσωπική πορεία που η οδύνη της δεν μπορεί να είναι ξένη – και γι΄ αυτό μπορεί μόνο να είναι κοινή.

Είναι μια διαδικασία παιδευτική σε μια εποχή που οι δυνατότητες του ανθρώπου να χαρεί τη σχόλη και να απαντά με το δικό του αταλάντευτο τρόπο στη ζωή ως ερώτημα έχουν πιεστικά λιγοστέψει.

Σταύρος Ψαρουδάκης

Ένας από τους κύριος λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό είναι ότι ο ορισμός και η αντιμετώπιση της κατάθλιψης ως ψυχιατρικής αρρώστιας αποκλείει από την συζήτηση το τι πραγματικά σημαίνουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης για τον συγκεκριμένο άνθρωπο στον οποίο αποδίδεται αυτή η «λέξη».  Και μία από τις συνέπειες αυτού είναι ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να αποδίδουν την λέξη αυτή στον εαυτό τους χωρίς ενδοιασμούς και διερωτήσεις – σαν αυτή η λέξη να μπορεί από μόνη της να παράσχει εξηγήσεις σχετικά με το βίωμα της κατάθλιψης του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Στο πλαίσιο της συζήτησης αυτής πρέπει να επισημάνουμε δύο συνθήκες, που έχουν να κάνουν με τον ορισμό ή την διάγνωση της κατάθλιψης, και οι οποίες πολύ συχνά αποσιωπούνται.

• Πρώτα απ’ όλα η «κατάθλιψη» είναι μια μεταφορική λέξη που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν για να εκφράσουν διαφορετικά «πράγματα» (νοήματα), σε διαφορετικά πλαίσια και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, και όχι ένα συγκεκριμένο πράγμα.
• Και δεύτερον, η «κατάθλιψη» μπορεί να σημαίνει: α) την φυσική καταθλιπτική αντίδραση στον φόβο που προκαλούν συγκεκριμένα ερεθίσματα.  Άλλες τέτοιες αντιδράσεις στον φόβο είναι η επίθεση, η φυγή και η καθήλωση (το πάγωμα) μπροστά στο ερέθισμα του φόβου.  β) την φυσική καταθλιπτική διαδικασία η οποία μας βοηθά να αφομοιώσουμε ενδόμυχα το νόημα των γεγονότων και να έρθουμε σε επαφή με τον εσωτερικό μας κόσμο.  γ) την φυσική καταθλιπτική κατάσταση όταν μαχόμαστε την καταθλιπτική διαδικασία, τρεπόμαστε σε φυγή από αυτήν ή καθηλωνόμαστε σε αυτήν. Ας εστιάσουμε, όμως, λίγο περισσότερο.

Κατά την καταθλιπτική αντίδραση ο άνθρωπος συγκρατεί την αντίδραση της άμεσης καταπολέμησης καταστάσεων που προκαλούν φόβο ή της φυγής  από αυτές και  συγκεντρώνεται στον εαυτό του/ης για να ακούσει με ησυχία τα συναισθήματά και τις σκέψεις του/ης. Η αντίδραση αυτή συχνά υποβοηθά πιο δημιουργικές απαντήσεις σε γεγονότα και καταστάσεις.

Η καταθλιπτική διαδικασία μπορεί να παρομοιαστεί με τη λειτουργία της πέψης, καθώς μας επιτρέπει να επεξεργαστούμε και να μεταβολίσουμε τις εμπειρίες μας σε ένα βαθύτερο επίπεδο, αφού τις έχουμε «αναμασήσει» μέσα από τις σκέψεις μας.  Με τον τρόπο αυτό εκθλίβουμε την τροφή του νοήματος, του λόγου και των λόγων των εμπειριών μας– χωρίς την οποία κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να αναπτυχθεί αλλά ούτε και να επιβιώσει.  Όπως ο ύπνος και τα όνειρα η καταθλιπτική διαδικασία είναι ένα σημαντικό μέρος της δημιουργικότητας των ανθρώπων, διευκολύνοντας την πρόσβαση στις δυνάμεις και τις δυνατότητές μας, στην φαντασία και στην διορατικότητά μας.

Η αϋπνία, η χρόνια κούραση και τα γαστρεντερικά προβλήματα, όπως και άλλα ψυχοσωματικά προβλήματα δεν είναι σημάδια κατάθλιψης τόσο  όσο το αποτέλεσμα μια καταθλιπτικής διαδικασίας που έχει εμποδιστεί. Και η βάση τους δεν είναι ο νους ή το σώμα όσο η φυσιολογία της ψυχής.

Εμποδίζουμε την καταθλιπτική διαδικασία όταν…

….αγνοούμε τα καταθλιπτικά συμπτώματα.

….πιστεύουμε ότι πρέπει να λειτουργούμε πάντα σε εγρήγορση και με ένα λαμπερό και εύθυμο τρόπο.

….«βαφτίζουμε» συγκεκριμένα συναισθήματα «αρνητικά» και τα καταπολεμούμε με θετική σκέψη.

….ψάχνουμε για γρήγορες και έτοιμες λύσεις και δεν δίνουμε στον εαυτό μας τον χρόνο να «κυοφορήσει» τις απαντήσεις σε ένα διαφορετικό επίπεδο της συνείδησης.

Η καταθλιπτική διαδικασία είναι ένα φυσικό μέρος της ζωής.  Όμως, η ζωή κάποιων ανθρώπων είναι πιο δύσκολη από ό,τι άλλων γεγονός που οδηγεί στην εξής αντίφαση: οι άνθρωποι αυτοί έχουν την ανάγκη να ακολουθούν την καταθλιπτική διαδικασία πιο συχνά και πιο συνειδητά ενώ  οι συνθήκες διαβίωσής τους, οι εμπειρίες που έχουν βιώσει και βιώνουν και οι πεποιθήσεις που έχουν αναπτύξει και αναπτύσσουν μέσα από τις εμπειρίες  τους και τις συνθήκες διαβίωσης εμποδίζουν την εκπλήρωση αυτής της ανάγκης τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι από την φύση τους καταθλιπτικές προσωπικότητες ή «επιρρεπείς» στην κατάθλιψη αλλά ότι η καταθλιπτική κατάσταση εμφανίζεται ως η πιο λειτουργική λύση των δυσκολιών που εμποδίζουν την εκπλήρωση των αναγκών και των δυνατοτήτων τους.

Οι καταθλιπτικές καταστάσεις επακολουθούν ή συνοδεύουν την καταπολέμηση ή την αποφυγή της καταθλιπτικής διαδικασίας και για το λόγο αυτό οι άνθρωποι που υποφέρουν σε μια τέτοια κατάσταση παραπονιούνται ότι έχουν χάσει την επαφή με τον εαυτό τους («δεν με αναγνωρίζω», «δεν έχει νόημα να ζω»).  Η απώλεια του ύπνου και της ενέργειας, του νοήματος και των κινήτρων μπορεί να αποτελούν συμπτώματα της κατάθλιψης – σημάδια δηλαδή ότι υπάρχει η ανάγκη της καταθλιπτικής διαδικασίας. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι το κατώφλι εισόδου στην καταθλιπτική διαδικασία ή να μετατραπούν σε χρόνιες ή οξείες καταθλιπτικές καταστάσεις.  Από την άλλη, όμως, η καταπολέμηση αυτών των συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει τόσο στην αποφυγή της καταθλιπτικής διαδικασίας όσο και στην ένταση των καταθλιπτικών καταστάσεων

Στον πολιτισμό μας, η αναπαράσταση της υγείας ορίζει ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να λειτουργεί εν πλήρη γρηγόρση, καθ’ όλη την διάρκεια της μέρας, και να καθυστερεί την ανάδυση της καταθλιπτικής διαδικασίας μέχρι την έλευση του νυχτερινού ύπνου.  Η στάση αυτή, όμως, εξελίσσεται σε βάρος των φυσικών ρυθμών του νου και του σώματος, του ανθρώπου και των σχέσεών του, οι οποίοι προτάσσουν την ανάγκη να «αναπαυθούμε στον και με τον εαυτό μας» κατά την διάρκεια της ημέρας.  Η στάση αυτή ενθαρρύνει ένα είδος ημερήσιας αϋπνίας η οποία εμποδίζει την έλευση της καταθλιπτικής διαδικασίας και μπορεί να επιφέρει μεταξύ άλλων προβλήματα κατά τον νυχτερινό ύπνο.

Οι παραπάνω παρατηρήσεις καταδεικνύουν ως ένα βαθμό ότι ο ορισμός αλλά και η διάγνωση της κατάθλιψης είναι μια πιο σύνθετη διαδικασία απ’ ό,τι ο κυρίαρχος ιατρικός λόγος πολλές φορές αφήνει να εννοηθεί – και η σύνθετη αυτή διαδικασία είναι κάτι που θα μας απασχολήσει και σε επόμενα κείμενα.  Ο λόγος είναι ότι η αναγνώριση της «σύνθεσης» της εκάστοτε «μοναδικής» (όπως δούμε στην συνέχεια) μορφής κατάθλιψης αποτελεί το προβάδισμα προς την κατάλληλη ψυχοθεραπευτική ή αναλυτική αντιμετώπιση.

Οι αναπαραστάσεις της ψυχοθεραπείας όσο εύλογα κι αν προβάλλονται – συνήθως με την ευλογία της επιστημονικής-ερευνητικής τεκμηρίωσης – δεν παύουν να αποτελούν κοινωνικές αντανακλάσεις, είδωλα.  Αυτό σημαίνει ότι οι διάφορες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και πρακτικές είναι προϊόντα του έθους – δηλαδή, του ήθους, του «πολιτισμού» και του κοινωνικού γίγνεσθαι –  συγκεκριμένων και δεδομένων ιστορικών στιγμών και των θεωρητικών συμβάσεων των καιρών αυτών.  Ας δούμε κάποια παραδείγματα.

α) Στον πολιτισμό μας γνωρίζουμε ότι δεσπόζουν οι «αξίες» του ελέγχου, της υπεροχής, της ανωτερότητας εκείνου που κατέχει γνώση, εκείνου που ξέρει, και του φυσιολογικού.  Έτσι, μία από τις κυρίαρχες αναπαραστάσεις της ψυχοθεραπείας είναι εκείνη που θέλει τον/ην θεραπευτή/τρια να είναι ανώτερος του/ης θεραπευόμενου/ης, να είναι εκείνος/η που κατέχει την γνώση που θα την μεταβιβάσει στον/ην θεραπευόμενο/η εν είδη συμβουλών ή σαν να γέμιζε ένα κενό δοχείο και θα τον/ην κάνει έτσι να ελέγξει την ζωή του σύμφωνα με το φυσιολογικό.

β) Πριν κάποια χρόνια μία από τις θεωρητικές συμβάσεις που δέσποζε και τώρα φαίνεται να εξασθενεί είναι ότι τα «ψυχολογικά προβλήματα» είναι συνώνυμα της τρέλας.  Σήμερα, όμως, κείνο που κυρίως επικρατεί είναι η αντίληψη ότι τα «ψυχολογικά προβλήματα» είναι πράγματα, οντότητες, – σαν ένας κακοήθης όγκος – που άνθρωποι έχουν μέσα τους και πρέπει να τα βγάλουν από μέσα τους. Θυμάστε την διαφήμιση περί κατάθλιψης που έκανε πάταγο στην οποία ο κος Λαζόπουλος έλεγε «βγάλ’ το από μέσα σου»! Έτσι, μία από τις αναπαραστάσεις σχετικά με την ψυχοθεραπεία είναι ότι πρόκειται για μια διαδικασία ανάλογη της εξομολόγησης, όπου ο/η θεραπευόμενος/η θα μιλήσει και θα βγάλει από μέσα του «τον κακό του εαυτό», ή καλύτερα τον προβληματικό του εαυτό και θα βάλει στην θέση του εκείνο ή εκείνα που θα πει ο/η θεραπευτής/τρια, και όλα θα γίνουν όπως πρέπει.

Τέτοιου είδους αναπαραστάσεις, όπως οι παραπάνω είναι ευρέως διαδεδομένες, και συνεχίζουν να διαδίδονται με ταχείς ρυθμούς από όλα τα Μέσα και από στόμα σε στόμα.  Πολλοί επαγγελματίες μπορούν μάλιστα να τεκμηριώσουν και ερευνητικά τις παραπάνω αναπαραστάσεις – ότι «ναι, έτσι είναι όντως». Σχετικά με αυτό πρέπει να πούμε δύο πράγματα: πρώτον, είναι φυσικό ή αναμενόμενο πολλές έρευνες να επιβεβαιώνουν τα παραπάνω καθώς μέρος των θεωρητικών συμβάσεων της εποχής μας δεν είναι μόνο οι διάφορες εφαρμογές της ψυχολογίας αλλά και ο ερευνητικός σχεδιασμός – δεδομένου, μάλιστα ότι οι επιστημονικές κοινότητες – οι οποίες αποτελούνται από άτομα-κατόχους της γνώσης – περισσότερο από συχνά περιχαρακώνουν το πεδίο διερεύνησης (τι πρέπει και τι δεν πρέπει να διερευνηθεί) ώστε να μην μπορούν εκείνοι που χρόνια τώρα είναι εντός του να αναιρεθούν. Και δεύτερον: το γεγονός ότι μπορούμε να βρούμε και πλήθος ερευνών που να καταδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο – ότι «όχι, δεν είναι καθόλου έτσι, όντως» – επιβεβαιώνει την θέση ενός σημαντικού κατά την γνώμη μας ψυχολόγου, του Klaus Holzkamp (1927-1995), ότι «η παραδοσιακή και κυρίαρχη ψυχολογία προσφέρει θεωρίες για τις οποίες μπορούν να διεξαχθούν έρευνες/πειράματα τόσο για να τις επιβεβαιώσουν όσο και για να τις διαψεύσουν»[1].

Όμως, κείνο που μας προβληματίζει περισσότερο είναι η επίδραση των αναπαραστάσεων περί ψυχοθεραπείας στους ίδιους τους ανθρώπους, είτε αυτοί ζητούν ψυχολογική υποστήριξη είτε όχι, είτε είναι θεραπευτές/τριες είτε θεραπευόμενοι/ες. Ας δούμε, λοιπόν, κάποιες από αυτές τις προεκτάσεις.

Οι αναπαραστάσεις, όπως και αυτές περί ψυχοθεραπείας, αποτελούν μία μορφή γνώσης – στρεβλής ή όχι – η οποία όμως δεν μας βοηθά πάντα απλά στην περιγραφή κάποιου αντικειμένου αλλά μας κάνει να το προδιαγράφουμε.  Αυτό σημαίνει τουλάχιστον δύο πράγματα. Από την μια, όταν προδιαγράφουμε ένα αντικείμενο ή κάποιο φαινόμενο αφενός καρπωνόμαστε κάποιας μορφής σιγουριά, ένα είδος ασφάλειας ή/και υπεροχής ότι γνωρίζουμε τι είναι αυτό που πρόκειται να μας συμβεί. Θεωρούμε ότι μειώνουμε το ρίσκο, ότι καταφέρνουμε να περιορίσουμε την αβεβαιότητα της ζωής, και ακόμα περισσότερο της «ασθένειας» – το άγχος σχετικά με την οποία αποτελεί ένα από τα πιο δυσβάσταχτα. Από την άλλη[2], όμως, όταν προδιαγράφουμε ένα φαινόμενο της ζωής μας διαγράφουμε εκ των προτέρων ένα μέρος της υποκειμενικότητάς μας, της ιδιοτυπίας μας, της μοναδικής για τον καθένα μας ελευθερίας να συμμετέχουμε με τον δικό μας λόγο, τα δικά μας νοήματα και την δική μας λογική στην διαμόρφωση των συνθηκών της ζωής μας.  Διαγράφουμε εκ των προτέρων την ανάγκη αλλά και την δυνατότητά μας να μιλάμε σε πρώτο πρόσωπο, να παίρνουμε τον λόγο και να μπορούμε έτσι να ερχόμαστε σε διάλογο με τον εαυτό μας και τους άλλους.

Όπως είναι φυσικό μια τέτοιου είδους διαγραφή κάθε άλλο παρά μπορεί να προσφέρει σε μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία η οποία από την φύση της είναι διαλογική.  Δεν είναι εύκολο να παίρνουμε τον λόγο, ιδιαίτερα όταν δεν μας το δίνουνε, ή έχουμε συνηθίσει να μη μας τον δίνουνε, ή έχουμε συνηθίσει να μην μας ακούνε. Και ίσως είναι ευκολότερο ή λιγότερο επώδυνο  σε τέτοιες συνθήκες να ην παίρνουμε τον λόγο ή να μιλάμε για τρίτους.  Η επιστήμη της ψυχολογίας πολύ συχνά έχει φέρει «τον εαυτό της» σε τέτοια αδιέξοδα αποφεύγοντας να μιλήσει για την ίδια ως επιστήμη και την θέση της στην διαμόρφωση του πολιτισμού μας.

Τι μπορεί να είναι, λοιπόν, μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία για καθένα ή την καθεμία από εμάς;  Πώς νιώθει κανείς όταν κάνει ψυχοθεραπεία;

Για να πάρουμε σωστές απαντήσεις πρέπει να θέσουμε και τα σωστά ερωτήματα.  Και τα παραπάνω ερωτήματα, που πολύ συχνά τίθενται, κάθε άλλο παρά σωστά είναι. Παρουσιάζουν ένα σημαντικό έλλειμμα: για ποιον ή ποια μιλάμε; Όπως ο κος Λαζόπουλος είναι ο κος Λαζόπουλος έτσι και οι υπόλοιποι εμείς δεν είμαστε «ο κανείς» και ούτε «ο καθένας ή η καθεμία».  Και για τον ίδιο λόγο που δεν είμαστε «ο μέσος άνθρωπος» – γιατί δεν υπάρχει – , δεν είμαστε και «ο μέσος καταθλιπτικός ασθενής», «ο μέσος παρανοϊκός σύζυγος» ή «η μέση ανορεξική έφηβη».

Κλείνοντας προς το παρόν: να κάποια μόνο από τα συναισθήματα που ένιωσαν κάποιοι θεραπευόμενοι/ες όταν διένυαν την δική τους προσωπική ανάλυση, την δική τους προσωπική ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Τσίρτογλου Γ. & Δέδες Φ.

[1] Βλ.: Teo, T. (2005). The critique of psychology: From Kant to postcolonial theory. New York: Springer.

[2] Σχετικά με αυτό βλ.: Burman, E. Aitken, G., Alldred, A., Allwood, R., Billington, T., Goldberg, B., Gordo Lopez, A., Heenan, C.. Marks, D. and Warner, S. (1996).Psychology Discourse Practice: From Regulation to Resistance. London: Taylor & Francis.

• Οι φωτογραφίες είναι του Eric Johansson.

Posted in Κλινική Ψυχολογία, Ψυχική Υγεία, Ψυχοθεραπεία Tagged: ψυχολόγος, Ψυχοθεραπεία, αναπαραστάσεις, κλινικός ψυχολόγος ]]> http://psychilogos.com/2010/01/25/psychotherapy/feed/ 0 psychilogos ej-2 erik_johansson_11 erik_johansson eric_johansson_ikea erik_johansson_07 erikjohansson05 mds-advertisingblog-strange-forest erik-johansson-3-620x620 http://psychilogos.com/2010/01/10/2%ce%bf-%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%bf-%cf%88%cf%85%cf%87%ce%b9%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%bf-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b5%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%bf-%c2%ab%cf%84%ce%ad/ http://psychilogos.com/2010/01/10/2%ce%bf-%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%bf-%cf%88%cf%85%cf%87%ce%b9%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%bf-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b5%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%bf-%c2%ab%cf%84%ce%ad/#comments Sun, 10 Jan 2010 09:47:02 +0000 psychilogos http://psychilogos.com/?p=546 ]]> Στα ΧΑΝΙΑ. Πραγματοποιείται το 2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Τέχνη και Ψυχιατρική». Από 20 έως 23 Μαΐου 2010, στο Συνεδριακό Κέντρο του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (Μ.Α.Ι.Χ.). Πρόσκληση για συμμετοχή στο Επιστημονικό Πρόγραμμα. Πληροφορίες: Μαρία Μαργέτη: margetim@otenet.gr, 210 – 766 58 22. 

2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Τέχνη και Ψυχιατρική»
20 έως 23 Μαΐου 2010, Χανιά

Υπό την αιγίδα των:
• Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης • Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού • Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς • Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας

Με την υποστήριξη των:
• Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χανίων • Δήμου Χανίων • Θεραπευτηρίου Ψυχικών Παθήσεων Χανίων • Κέντρου Ψυχικής Υγείας Ρεθύμνου • Πανελλήνιας Ένωσης για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση και την Επαγγελματική Επανένταξη (Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.)

Οργάνωση: «ΕΠΕΚΕΙΝΑ»
Πρόεδρος: Αντώνης Λιοδάκης
Γενική Γραμματέας: Νικολέττα Μπουλνταδάκη
Ταμίας: Βασιλική Τσούρτου
Μέλη: Ιωάννα Γαβριλάκη, Μανόλης Τζανάκης

ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Πρόεδρος: Αντώνης Λιοδάκης, Ψυχίατρος
Αντιπρόεδρος: Μανώλης Τζανάκης, Κοινωνιολόγος
Γενική Γραμματέας: Βασιλική Τσούρτου, Ψυχολόγος
Μέλη:
- Σπύρος Ανδρουλάκης, Κοινωνικός Λειτουργός
- Φωτεινή Γαβαλάκη, Ψυχίατρος
- Ιωάννα Γαβριλάκη, Κοινωνική Λειτουργός
- Άρτεμις Γεωργουδάκη, Εργοθεραπεύτρια
- Μαίρη Γιαμέου, Επισκέπτρια Υγείας
- Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος
- Θεοδόσης Γιαμουστάρης, Ψυχίατρος
- Γιώργος Δασκαλάκης, Εκπαιδευτικός
- Σόφη Διγενάκη, Ιδιωτικός Υπάλληλος
- Μαρία Δρανδάκη, Νοσηλεύτρια
- Γιώργος Κονδύλης, Ψυχολόγος
- Ειρήνη Κουμιανού, Ψυχολόγος
- Στέλιος Κρασανάκης, Ψυχίατρος
- Άννα-Μαρία Λαγκαδά, Κοινωνική Λειτουργός
- Σοφία Λυμπεροπούλου, Νηπιαγωγός
- Ελένη Μαρούτσου, Ψυχολόγος
- Νικολέττα Μπουλταδάκη, Ψυχολόγος
- Ζωή Νιάρχου, Ψυχολόγος
- Γιάννης Ορφανός, Καθηγητής Εφαρμογών - Τμήμα Μουσικής Τεχνολογίας και Ακουστικής
- Νίκη Παπαδάκη, Ψυχολόγος
- Δανάη Παπαδοπούλου, Φοιτήτρια Ψυχολογίας
- Αθηνά Παραουλάκη, Φωτογράφος
- Νεκταρία Πατεράκη, Ψυχολόγος
- Βέρα Πασχάλη, Ψυχολόγος
- Άρης Στουρνάρας, Παιδοψυχίατρος
- Μαργαρίτα Στυλιανουδάκη, Ψυχολόγος
- Ελένη Τάκη, Ψυχολόγος
- Πόπη Τεμεκενίδου, Ψυχολόγος
- Σοφία Τζέμη, Ειδικευομένη Ψυχίατρος
- Μιχάλης Τρελόπουλος, Ψυχίατρος
- Βαλεντίνος Τσαγκαράκης, Ψυχολόγος
- Μαρία Τσελέπη, Ψυχολόγος
- Δέσποινα Χιωτάκη, Ψυχολόγος
- Ευγενία Χουρδάκη, Ψυχίατρος

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
- Γιώργος Αγγελίδης, Ψυχίατρος
- Νικηφόρος Αγγελλόπουλος, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Απόστολος Αηδονόπουλος, Ψυχίατρος
- Γρηγόρης Αμπατζόγλου, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Ιωάννα Αναστασοπούλου, Ψυχίατρος
- Σπύρος Ανδρουλάκης, Κοινωνικός Λειτουργός
- Κώστας Αρχοντάκης, Ιατρός
- Γιώργος Αστρινάκης, Ψυχίατρος
- Νέλλη Βαλεργάκη, Ψυχίατρος
- Ανδρέας Βαρδιάμπασης, Ψυχίατρος
- Χάρης Βαρουχάκης, Ψυχίατρος
- Γιώργος Βασιλάκος, Ψυχίατρος
- Παύλος Βασιλειάδης, Ψυχίατρος
- Ολυμπία Βεζυρέα, Ψυχίατρος
- Γρηγόρης Βεστάκης, Ψυχίατρος
- Γιώτα Γεροντάκη, Εργοθεραπεύτρια
- Δημήτρης Γεωργιάδης, Παιδοψυχίατρος
- Εύχαρις-Μαρία Γιαλούση, Ψυχίατρος
- Κατερίνα Γιομέλου, Ψυχολόγος
- Ορέστης Γιωτάκος, Ψυχίατρος
- Άννα Γιώτη, Παιδοψυχίατρος
- Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος
- Νίκος Γκιωνάκης, Ψυχολόγος
- Κώστας Γκούνης, Κοινωνιολόγος
- Κλεάνθης Γρίβας, Ψυχίατρος
- Ελένη Γύρα, Ψυχολόγος
- Γιώργος Δασκαλάκης, Εκπαιδευτικός
- Μαρία Διαλυνά, Ψυχίατρος
- Μανώλης Δολαψάκης, Ψυχίατρος
- Φλώρα Εφραίμογλου, Ψυχίατρος
- Φοίβος Ζαφειρίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής
- Ηλίας Ζιάκας, Ψυχίατρος
- Χουσάμ Ζουραϊκάτ, Ιατρός
- Μενέλαος Θεοδωρουλάκης, Οικονομολόγος
- Κέλλυ Θεοχάρη, Εργοθεραπεύτρια
- Ιωάννα Ιεροδιακόνου, Επίκουρη Καθηγήτρια
- Δημήτρης Ιωαννίδης, Ψυχολόγος
- Νάνσυ Καζάντζα, Ψυχίατρος
- Ντίνα Κακλαμάνη, Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας
- Γιώργος Καλλέργης, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Χρήστος Καμπάκος, Ψυχίατρος
- Ηλίας Καμπούρης, Ψυχίατρος
- Μιχάλης Καμπούρης, Εργοθεραπευτής
- Καίτη Κανακάκη, Ψυχολόγος
- Θανάσης Καράβατος, Διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής
- Ζωή Καρούστα, Κοινωνική Λειτουργός
- Μαρία-Βερονίκη Καρύδη, Ψυχίατρος
- Εύα Κασσωτάκη, Ψυχίατρος
- Εύη Κασσωτάκη, Ψυχολόγος
- Καμάλ Κατάν, Ψυχίατρος
- Βασίλης Καφετζάκης, Κοινωνικός Λειτουργός
- Έλλη Κήτα, Ψυχολόγος
- Δημήτρης Κιοσσές, Ψυχίατρος
- Κύνθια Κονδύλη, Νευρολόγος
- Γιώργος Κονδύλης, Ψυχολόγος
- Γιώργος Κούκης, Ψυχίατρος
- Ηλίας Κουρκούτας, Καθηγητής Ψυχολογίας
- Γιάννης Κουρμουλάκης, Ψυχολόγος
- Αντώνης Κούτης, Ιατρός
- Γιάννης Κουτσανδρέας, Παιδοψυχίατρος
- Στέλιος Κρασανάκης, Ψυχίατρος
- Ντέμης Κυριάκου, Ψυχίατρος
- Γιώργος Κωνσταντινίδης, Ψυχίατρος
- Κώστας Κωνσταντόπουλος, Ψυχίατρος
- Δέσποινα Κωστοπούλου, Ψυχολόγος
- Νάντια Κωτσή, Ψυχολόγος
- Ελένη Λαζαράτου, Επίκουρη Καθηγήτρια
- Ελισάβετ Λαλουδάκη, Φιλόλογος
- Μίλτος Λειβαδίτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Κώστας Λέτσιος, Ψυχολόγος
- Λάμπρος Λιάβας, , Αναπληρωτής Καθηγητής Μουσικολογίας
- Άρης Λιάκος, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Κλορίντα Λουμπράνο-Κωτούλα, Ψυχολόγος
- Γιάννης Λυμπεράκης, Ψυχίατρος
- Σωτήρης Λυριντζής, Ψυχολόγος
- Νάνσυ Λύτρα, Κοινωνιολόγος
- Μιχάλης Μαδιανός, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Στάθης Μανούσος, Ψυχίατρος
- Ιωάννης Μαντωνάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Κατερίνα Μάτσα, Ψυχίατρος
- Βένος Μαυρέας, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Αντώνης Μαυριδάκης, Ψυχίατρος
- Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου, Ψυχίατρος
- Σάββας Μιχαήλ, Ιατρός
- Δημήτρης Μοσχονάς, Ψυχίατρος
- Αθανάσιος Μούγιας, Ψυχίατρος
- Οδυσσέας Μουζάς, Ψυχίατρος
- Κώστας Μπαϊρακτάρης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχολογίας
- Κώστας Μπακιρτζής, Ψυχολόγος
- Δημήτρης Μπασλής, Ψυχίατρος
- Κώστας Μπατσαλιάς, Ψυχίατρος
- Στέφανος Μπέλος, Ψυχίατρος
- Νίκος Μπλαζάκης, Θέατρο Σκιών
- Νανά Μπολέτη, Ειδική Παιδαγωγός
- Κώστας Μπόλιας, Παιδοψυχίατρος
- Γιώργος Μποτονάκης, Ψυχίατρος
- Αθανασία Μπουζαλά, Ψυχίατρος
- Έφη Μπούκα, Ψυχίατρος
- Χριστόφορος Μποχτής, Ψυχίατρος
- Φώτης Μωρόγιαννης, Ψυχίατρος
- Πόλα Νικολάου, Κοινωνική Λειτουργός
- Ελένη-Νίκη Νομίδου, Πρόεδρος Π.Ο.Σ.Ο.Ψ.Υ.
- Μαρία Ντιγριντάκη, Ψυχίατρος
- Κώστας Ξηρομερίτης, Ψυχίατρος
- Μαρία Ντιγριντάκη, Ψυχίατρος
- Κώστας Ξηρομερίτης, Ψυχίατρος
- Δημήτρης Οικονομίδης, Ψυχίατρος
- Γιώργης Οικονομόπουλος, Ψυχίατρος
- Μαρία Παναγιωτάκη, Κοινωνιολόγος
- Παναγιώτης Παναγούτσος, Ψυχίατρος
- Χρήστος Πανέτας, Ψυχίατρος
- Καλλιόπη Παπαϊωάννου, Ψυχίατρος
- Σκεύος Παπαϊωάννου, Καθηγητής Κοινωνιολογίας
- Παρσένια Παπανικολάου, Παιδοψυχίατρος
- Ευάγγελος Παππάς, Ψυχίατρος
- Σωτήρης Παστάκας, Ψυχίατρος
- Εύη Πάσχου, Ψυχίατρος
- Γιώργος Πατσινακίδης, Ψυχίατρος
- Δημήτρης Πλουμπίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Γιώργος Πόλος, Κοινωνικός Λειτουργός
- Λιάννα Πολυχρονιάδου, Ψυχολόγος
- Χριστίνα Πόποβιτς, Ψυχίατρος
- Μάριος Πουρκός, Καθηγητής Ψυχοπαιδαγωγικής
- Μανώλης Πρατικάκης, Ψυχίατρος
- Αχιλλέας Προκοπίου, Παιδοψυχίατρος
- Κική Προφιτάκη, Ψυχολόγος
- Κωνσταντίνα Ριτσάτου, Φιλόλογος
- Μανώλης Σαββάκης, Κοινωνιολόγος
- Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Μηνάς Σαματάς, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνιολογίας
- Δημόκριτος Σαραντίδης, Ψυχίατρος
- Πέτρος Σερενές, Ειδικευόμενος Ψυχίατρος
- Νίκος Σερντεδάκις, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας
- Δήμητρα Σταύρου, Ψυχολόγος
- Γεράσιμος Στεφανάτος, Ψυχίατρος
- Δημήτρης Στριμπάκος, Ψυχίατρος
- Στέλιος Στυλιανίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Μαργαρίτα Στυλιανουδάκη, Ψυχολόγος
- Νίκος Τζαβάρας, Καθηγητής Ψυχιατρικής
- Θανάσης Τζαβάρας, Ψυχίατρος
- Μανόλης Τζανάκης, Κοινωνιολόγος
- Γιώργος Τόλης, Καθηγητής Ενδοκρινολογίας
- Αναστασία Τόλιου, Ψυχολόγος
- Φανή Τριανταφύλλου, Ψυχίατρος
- Βιβή Τριανταφύλλου, Ψυχίατρος
- Γιάννης Τριποδιανάκης, Ψυχίατρος
- Φωτεινή Τσαλίκογλου, Καθηγήτρια Ψυχολογίας
- Άρης Τσαντηρόπουλος, Ανθρωπολόγος
- Μαρίνα Τσαρτσανίδου, Ψυχολόγος
- Δημήτρης Τσατσούλης, Επίκουρος Καθηγητής
- Γιάννης Τσέγκος, Ψυχίατρος
- Μαρία Τσελέπη, Ψυχολόγος
- Έλση Τσιαρπισνού, Ψυχολόγος
- Βασίλης Τσιπάς, Ψυχίατρος
- Γιώργος Τσουκάνης, Εκπαιδευτικός
- Κώστας Φαλούτσος, Ειδικευόμενος Ψυχίατρος
- Βούλα Φασουλή, Ψυχίατρος
- Μαρία Φαφαλιού, Ψυχολόγος – Συγγραφέας
- Μαριάννα Φουτούλη, Ειδικευομένη Ψυχίατρος
- Αθηνά Φραγκούλη, Λογοθεραπεύτρια
- Αγγελική Φωτεινού, Κοινωνική Λειτουργός
- Δήμος Φωτόπουλος, Ψυχίατρος
- Βάσος Χαριτάντης, Ειδικευόμενος Ψυχίατρος
- Δέσποινα Χιωτάκη, Ψυχολόγος
- Αντώνης Χριστονάκης, Ψυχίατρος
- Μιχάλης Χρυσός, Κοινωνιολόγος, Ειδικός Παιδαγωγός

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
- Δήμος Αβδελιώδης, Σκηνοθέτης
- Μαρία Αϊράμ, Ηθοποιός, Εικαστικός Δημιουργός
- Βασίλης Αναγνώστου, Συγγραφέας
- Αλέξανδρος Ανδρουλάκης, Ζωγράφος
- Γιώργος Αουστιν, Φωτογράφος
- Νατάσα Αρέθα, Χορογράφος, Χορεύτρια
- Μάρω Βαμβουνάκη, Συγγραφέας
- Ελισάβετ Βερούλη, Μουσικός
- Γιώργος Βιδάλης, Δημοσιογράφος
- Μαριλένα Βλαχάκη, Ηθοποιός
- Ανδρέας Γερακάκης, Δημοσιογράφος
- Γιώργος Γεωργακάκης, Δημοσιογράφος
- Νίκος Γεωργάκης, Μουσικός
- Παναγιώτης Γεωργούδης, Δημοσιογράφος
- Γιώργος Γυπάκης, Δημοσιογράφος
- Αντώνης Διαμαντής, Σκηνοθέτης
- Κατερίνα Ελοσίτου, Μουσικός
- Θόδωρος Εσπιρίτου, Σκηνοθέτης
- Ματίνα Ζαροκώστα, Νηπιαγωγός
- Γιώργος Ζέρβας, Σκηνοθέτης
-  Χρήστος Θηβαίος, Τραγουδιστής
- Λεωνίδας Κακάρογλου, Αρχιτέκτων
- Χάρης Καμπουρίδης, Κριτικός Τέχνης
- Κωστής Καπελώνης, Σκηνοθέτης
- Γιώργος Καραζάνος, Δικηγόρος
- Ιωάννα Καρυστιάνη, Συγγραφέας
- Μαριτίνα Κονταράτου, Ιστορικός Τέχνης
- Στέλιος Κούλογλου, Δημοσιογράφος
- Γιώργος Κώνστας, Δημοσιογράφος
- Γιώργος Λελεδάκης, Δημοσιογράφος
- Γιάννης Λιβιάκης, Δημοσιογράφος
- Βαγγέλης Λιοδάκης, Ηθοποιός
- Ηρακλής Λογοθέτης, κριτικός Θεάτρου, Συγγραφέας
- Αλ. Λουπασάκης, Ιατρός
- Φάνης Μανουσάκης, Φωτογράφος
- Μαρίνα Μαντακάκη, Δημοσιογράφος
- Κατερίνα Μαριδάκη, Ζωγράφος ΖΕΝ
- Δημήτρης Μαριδάκης, Δημοσιογράφος
- Ανθούλα Μαρινάκη, Ηθοποιός
- Σταύρος Μαυρίδης, Ηθοποιός
- Χρήστος Μαχαιρίδης, Εκδότης
- Νίκος Μπλαζάκης, Θέατρο Σκιών
- Ζωή Νόβακ, Μηχανικός Περιβάλλοντος
- Άννυ Νόβακ, Οικονομολόγος
- Ρος Ντέιλυ, Μουσικός
- Θεόδωρος Ντόλατζας, Γιατρός
- Χαράλαμπος Ξεκουκουλωτάκης, Δημοσιογράφος
- Πέτρος Ξενάκης, Ζωγράφος
- Φραγκίσκος Ορφανουδάκης, Μουσικός
- Ανδρέας Παγουλάτος, Ποιητής
- Δημήτρης Παϊζης, Σκηνοθέτης
- Δάφνη Πανουργιά, Μουσικός
- Κωνσταντίνα Παπαγιαννάκη, Φωτογράφος
- Δημήτρης Παπαχρίστος, Οικονομολόγος – Συγγραφέας
- Αθηνά Παραουλάκη, Φωτογράφος
- Ευθύμης Πάρας, Μουσικός
- Μίλτος Πασχαλίδης, Μουσικός
- Βάσω Πατακού, Εκπαιδευτικός
- Ρούλα Πατεράκη, Σκηνοθέτης
- Γιώργος Πεπόνης, Δημοσιογράφος
- Μανώλης Περακάκης, Δημοσιογράφος
- Αθηνά Πετρακάκη, Δημοσιογράφος
- Σπύρος Σακκάς, Βαρύτονος, Καθηγητής Έρευνας Φωνής
- Ναπολέων Σαραντίδης, Δημοσιογράφος
- Οδυσσέας Σγουρός, Αρχιτέκτονας
- Γιάννης Σμαραγδής, Σκηνοθέτης
- Γιώργος Σταματόπουλος, Δημοσιογράφος
- Αγνή Στρουμπούλη, Ηθοποιός
- Γιώργος Συμεωνίδης, Σκηνοθέτης
- Θόδωρος Τερζόπουλος, Σκηνοθέτης
-Δημήτρης Τσατσούλης, Θεατρολόγος
- Δήμος Τσιγκάτος, Μουσικός
- Δέσποινα Τσική, Εκπαιδευτικός
- Σοφία Φιλιππίδου, Ηθοποιός
- Νεκταριλένα Φούλε, Φιλόλογος
- Νία Φώη, Σκηνοθέτης
- Αναστασία Φωτοπούλου, Video Artist
- Σταύρος Ψυλλάκης, Σκηνοθέτης
- Σπύρος Ψύχας, Εθελοντική Εργασία Αθήνας

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΕΣΤΙΒΑΛ VIDEO-Ψ
- Δήμος Αβδελιώδης, Σκηνοθέτης
- Μάνος Βακούσης, Ηθοποιός
- Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος
- Γιώργος Ζέρβας, Σκηνοθέτης
- Λεωνίδας Κακάρογλου, Κριτικός Κινηματογράφου
- Αντώνης Καφετζόπουλος, Ηθοποιός
- Αντώνης Λιοδάκης, Ψυχίατρος
- Βαγγέλης Λιοδάκης, Ηθοποιός
- Βένος Μαυρέας, Ψυχίατρος
- Σταύρος Μαυρίδης, Ηθοποιός
- Γιώργος Μποτονάκης, Ψυχίατρος
- Δημήτρης Παϊζης, Σκηνοθέτης
- Λουκία Ρικάκη, Σκηνοθέτης
- Μάνος Σαββάκης, Κοινωνιολόγος
- Αγνή Στρουμπούλη, Ηθοποιός
- Γιώργος Συμεωνίδης, Σκηνοθέτης
- Σταύρος Ψυλλάκης, Σκηνοθέτης

ΞΕΝΟΙ ΟΜΙΛΗΤΕΣ (Προκαταρκτικός κατάλογος)
- Dr Max Clayton, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ.
- Roger Arguile, ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ.
- Dr Janek Dubowski, ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ.
- Alfredo De Venuto, ΙΤΑΛΙΑ.
- Marcia Karp, ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ.
- Dr Klara Kokas, ΟΥΓΓΑΡΙΑ
- Brenda Meldrum, ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ.
- Prof. Diane Waller, ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
- Ryszard Nieoczym, ΤΟΡΟΝΤΟ – ΚΑΝΑΔΑΣ.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ: Τέχνη και Ψυχιατρική

ΔΟΜΗ

Το Επιστημονικό Πρόγραμμα αποτελείται από:
- Διαλέξεις
- Στρογγυλά Τραπέζια
- Βιωματικά Εργαστήρια (Workshops)
- Ελεύθερες Ανακοινώσεις:
- Προφορικές
- Παρουσιάσεις Video
- Αναρτημένες Ανακοινώσεις (Poster)

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Παράλληλα με το Επιστημονικό Πρόγραμμα θα πραγματοποιηθούν:
- Θεατρική παράσταση
- Παράσταση Θεάτρου Σκιών
- Συναυλία
- Κινηματογραφικές προβολές
- Έκθεση φωτογραφίας
- Έκθεση ζωγραφικής με έργα θεραπευτών και θεραπευομένων
- Ποιητική βραδιά
- Βραδιά με παραμύθια

ΦΕΣΤΙΒΑΛ VIDEO-Ψ

Στο πλαίσιο του 2ου Συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί φεστιβάλ Video-Ψ
με ταινίες μικρού μήκους. Καλούνται όσοι ενδιαφέρονται να συμμετέχουν
στο διαγωνισμό να υποβάλλουν τα έργα τους το αργότερο έως τις 28 Φεβρουαρίου 2010.

Όροι Συμμετοχής

Οι ταινίες που θα υποβληθούν πρέπει να πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:
1. Η θεματολογία να είναι σχετική με την ψυχική υγεία. Ενδεικτικά αναφέρονται κάποια θέματα:
- Θέματα διαγνωστικής ψυχοπαθολογίας
- Κοινοτικής και Κοινωνικής Ψυχιατρικής
- Αποστιγματισμός της ψυχικής νόσου
- Ψυχοθεραπεία
- Οικογένεια και ψυχική υγεία
- Έφηβοι και ψυχική υγεία
- Εξαρτήσεις
- Ζητήματα ομάδων αυτοβοήθειας
- Θέματα γύρω από τους χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας
2. Η διάρκεια να μην υπερβαίνει τα 20΄ λεπτά.
3. Προθεσμία υποβολής έως 28 Φεβρουαρίου 2010.
4. Τα video να υποβληθούν σε DVD, εις διπλούν.
5. Μαζί με την ταινία πρέπει να υποβληθεί συμπληρωμένη η δήλωση συμμετοχής στο διαγωνισμό την οποία οι υποψήφιοι θα λάβουν από τη Γραμματεία (τηλέφωνο: 210 – 7665 822. E-mail: margetim@otenet.gr).
6. Κάθε δημιουργός μπορεί να υποβάλει έως τρεις (3) ταινίες.
7. Από το διαγωνιστικό μέρος αποκλείονται μέλη της Κριτικής Επιτροπής.
8. Εγγραφή στο Συνέδριο από τον υποβάλλοντα.

Διαδικασία επιλογής

Όλες οι ταινίες που θα υποβληθούν θα προβληθούν κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου.
Η Κριτική Επιτροπή θα επιλέξει τις 15 ταινίες οι οποίες θα προβληθούν σε ειδική εκδήλωση και με τη συμμετοχή των συνέδρων θα αναδειχθούν οι τρεις πρώτες που θα βραβευτούν.

Βραβεία

Θα δοθούν χρηματικά βραβεία στις 3 πρώτες ταινίες.

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ (ενδεικτική)
- Αναλυτικό ψυχόδραμα
- Ανθρωπολογικό θέατρο
- Αρωματοθεραπεία
- Αυτόματη γραφή
- Δημιουργικότητα και ψυχοπαθολογία
- Διαπολιτισμική ψυχιατρική
- Δραματοθεραπεία
- Εικαστική θεραπεία
- Επεξεργασία ονείρου
- Έρωτας και ψυχοθεραπεία
- Η βία στην ψυχιατρική
- Η θεραπεία ως τέχνη και η τέχνη ως θεραπεία
- Η λειτουργία της μεταφοράς και των συμβόλων
- Η μάσκα ως εργαλείο ψυχής
- Η ποίηση στην ψυχοθεραπεία
- Η συμβολή της τέχνης στην ψυχιατρική μεταρρύθμιση, αποασυλοποίηση και κοινωνική αποκατάσταση
- Η συμβολή της τέχνης στον αποστιγματισμό της ψυχικής νόσου και τη κοινωνική ευαισθητοποίηση
- Η τέχνη στην ψυχιατρική πρακτική
- Η τέχνη στην ψυχοθεραπεία ως πολιτισμική και κοινωνική γέφυρα
- Η τέχνη ως τελετουργία
- Θεραπείες μέσω τέχνης και κοινωνική δράση-αλλαγή
- Θεραπευτικό γέλιο
- Θεραπευτικό θέατρο
- Καλλιτεχνικές δραστηριότητες στις Κοινωνικές Επιχειρήσεις – Κοι.Σ.Π.Ε.
- Κοινωνικό θέατρο
- Κρανιοϊερή ψυχοθεραπευτική προσέγγιση
- Λογοτεχνία και ψυχική υγεία
- Μουσικοθεραπεία
- Ο μεταβατικός χώρος
- Οικολογία και ψυχική υγεία
- Παιγνιοθεραπεία
- Παραμύθι, αφήγηση
- Πολιτική και ψυχική υγεία στην ψυχοθεραπεία
- Σχολείο, κοινότητα και ψυχική υγεία
- Τέχνη και ανοιχτές δομές ψυχικής υγείας
- Τέχνη και εναλλακτική ιατρική
- Τέχνη και εξαρτήσεις
- Τέχνη και παιδοψυχιατρική
- Τέχνη, σώμα και ψυχική υγεία
- Τέχνη, χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας και οικογένεια
- Το θέατρο των καταπιεσμένων
- Χοροθεραπεία
- Ψυχιατρικός κινηματογράφος
- Ψυχόδραμα – Κοινωνιόδραμα
- Ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση
- Tai Chi, Yoga, Reiki, Vipassana, Feng Shui

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Οι ενδιαφερόμενοι να συμμετάσχουν στο επιστημονικό πρόγραμμα, με προφορική ή αναρτημένη ανακοίνωση στο πλαίσιο της θεματολογίας του Συνεδρίου, καλούνται να υποβάλουν περίληψη της εργασίας τους. Οι περιλήψεις που θα υποβληθούν, θα αξιολογηθούν και θα ομαδοποιηθούν θεματικά. Οι εργασίες που θα επιλεγούν, θα παρουσιαστούν ως προφορικές ή αναρτημένες ανακοινώσεις (posters).
Οι περιλήψεις των εργασιών που θα παρουσιαστούν ως προφορικές ή αναρτημένες ανακοινώσεις θα δημοσιευτούν στον Τόμο Περιλήψεων ο οποίος θα συμπεριληφθεί στο υλικό που θα διανεμηθεί στους συνέδρους κατά την εγγραφή τους.
Παρακαλούνται οι συγγραφείς να σημειώσουν στο Δελτίο Υποβολής Περίληψης τον επιθυμητό τρόπο παρουσίασης της εργασίας τους. Η τελική απόφαση για τον τρόπο παρουσίασης παραμένει στην κρίση της Επιστημονικής Επιτροπής. Οι ενδιαφερόμενοι θα ειδοποιηθούν το αργότερο μέχρι τις 29 Μαρτίου 2010, τόσο για την αποδοχή της εργασίας όσο και για τον τρόπο, την ημέρα και ώρα παρουσίασης της εργασίας τους.

ΠΡΟΣΟΧΗ:
1. Προϋπόθεση για την υποβολή περίληψης είναι η καταβολή του δικαιώματος συμμετοχής από τον παρουσιαστή της εργασίας.
2. Προϋπόθεση για την αξιολόγηση και κατάταξη της εργασίας είναι η υποβολή της στο Έντυπο Υποβολής Περίληψης και η συμπλήρωση όλων των στοιχείων που ζητούνται σε αυτό, μαζί με το σχετικό CD με το κείμενο της περίληψης.
Περιλήψεις που δεν πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις δεν είναι δυνατόν να συμπεριληφθούν στη διαδικασία ένταξης στο πρόγραμμα του Συνεδρίου.

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ: 15 Ιανουαρίου 2010.

Προφορικές Ανακοινώσεις

Οι προφορικές ανακοινώσεις θα είναι διάρκειας 10΄ συμπεριλαμβανομένου του χρόνου παρουσίασης οπτικοακουστικού υλικού. Η αίθουσα συνεδριάσεων θα είναι εφοδιασμένη με Data Video Projector (για προβολή από laptop).

Αναρτημένες Ανακοινώσεις

Οι πίνακες για την ανάρτηση των εργασιών είναι διαστάσεων 98 εκατοστά πλάτος επί 180 εκαατοστά ύψος.

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Οι συγγραφείς των οποίων οι εργασίες θα γίνουν αποδεκτές για παρουσίαση (προφορική ή αναρτημένη ή video), θα πρέπει να παραδώσουν το πλήρες κείμενο της παρουσίασής τους (σε έντυπη μορφή και σε CD) στη Γραμματεία κατά την εγγραφή τους, την Πέμπτη, 20 Μαΐου 2010, προκειμένου να συμπεριληφθεί στα Πρακτικά του Συνεδρίου. Τα Πρακτικά θα εκδοθούν μετά το Συνέδριο.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Χώρος διεξαγωγής εργασιών

Το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (Μ.A.Ι.Χ.) συνδυάζει υψηλής ποιότητας ανέσεις με τελευταίας τεχνολογίας εγκαταστάσεις και υπηρεσίες. Χτισμένο σε ένα προνομιακό περιβάλλον, δίπλα σε γραφικό πευκοδάσος, απέχει 3 μόλις χιλιόμετρα από την πόλη των Χανίων, 13 χιλιόμετρα από το διεθνές αεροδρόμιο και ένα χιλιόμετρο από το λιμάνι.

Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (Μ.A.Ι.Χ.). Αλσύλλιο Αγροκήπιο, Χανιά, Κρήτη. Τηλέφωνα: 28210 – 35080-81. Fax: 28210 – 35001. Ε-mail: confer@maich.gr. URL: http://www.maich.gr

Ημερομηνίες: Πέμπτη 20 23 Μαΐου 2010 – Κυριακή 23 Μαΐου 2010.

Γλώσσες του Συνεδρίου:
Ελληνικά, Αγγλικά. Θα υπάρχει μετάφραση στα Ελληνικά των ομιλιών των ξένων.

Έκθεση
Καθ’ όλη τη διάρκεια του Συνεδρίου θα λειτουργεί έκθεση βιβλίου, εκπαιδευτικού και θεραπευτικού υλικού.

Ποιοι συμμετέχουν
Το Συνέδριο απευθύνεται σε Ψυχιάτρους, Παιδοψυχιάτρους, Νευρολόγους, Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Λειτουργούς, Επισκέπτες Υγείας, Νοσηλευτές, Εργοθεραπευτές, Κοινωνιολόγους, Εκπαιδευτικούς, Παιδαγωγούς, και σε άλλους επαγγελματίες της διεπιστημονικής ομάδας, φοιτητές και σε ανθρώπους της Τέχνης όπως: σκηνοθέτες, ηθοποιούς, κριτικούς, κινηματογραφιστές, ζωγράφους, λογοτέχνες.

Δήλωση Συμμετοχής
Το Δελτίο Συμμετοχής να συμπληρωθεί και να αποσταλεί σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες στη Γραμματεία του Συνεδρίου το συντομότερο δυνατόν, με συνημμένη την απόδειξη καταβολής του δικαιώματος συμμετοχής. Η Γραμματεία θα δέχεται προεγγραφές έως και τις 10 Μαΐου 2010. Μετά την ημερομηνία αυτή, εγγραφές θα γίνονται μόνο στο χώρο του Συνεδρίου.

Οργάνωση:
«ΕΠΕΚΕΙΝΑ»
Πρόβαρμα Αποκορώνου, 73100 Χανιά, Κρήτη
Τηλέφωνο: +30 – 28310 – 20799. Fax: 28310 – 35399
E-mail: liodakis@cepsyre.gr

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ για θέματα που αφορούν γενικές στοιχεία του Συνεδρίου, Εγγραφές, Αποστολή περιλήψεων και εργασιών, Συμμετοχή στην Έκθεση:
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ – ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
mm Event Management
Οργάνωση Συνεδρίων – Επικοινωνία – Δημόσιες Σχέσεις
Επαμεινώνδα 5, 161 21 ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ. Τηλέφωνο: 210 – 766 58 22. Fax: 210 – 7665 572.
Υπεύθυνη: Μαρία Μαργέτη. Ε-mail: margetim@otenet.gr

Ζούμε στις απαρχές του 21ου αιώνα, που μας υπόσχεται ακόμη μεγαλύτερες και εντυπωσιακότερες τεχνολογικές επιτεύξεις απ΄ ότι ο προηγούμενος. Πόσο όμως, συνεισφέρει αυτή η επιστημονική πρόοδος που συνδέεται με την εξέλιξη του πολιτισμού μας στη βιο-ψυχο-κοινωνική ανάπτυξη του ανθρώπου και την τελείωση της ατομικής του ευτυχίας; Στην εποχή μας ο άνθρωπος εμφανίζεται ιδιαίτερα εύθραυστος όσον αφορά την ψυχική του υγεία, ενώ η συχνότητα εμφάνισης των ψυχικών διαταραχών αυξάνεται διαρκώς. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση για την Υγεία στις Η.Π.Α., ένας στους πέντε Αμερικανούς υποφέρει κάθε χρόνο από μια διαγνώσιμη ψυχική διαταραχή, ενώ το 50% του αμερικανικού πληθυσμού θα παρουσιάσει μία τέτοια διαταραχή κατά τη διάρκεια της ζωής του. Οι ειδικοί αναφέρουν επίσης ότι ένα στα δέκα άτομα θα νοσήσει από κατάθλιψη κάποια στιγμή στη ζωή του. Υπολογίζεται ότι το 6% περίπου του γενικού πληθυσμού πάσχει από κατάθλιψη, δηλαδή περισσότεροι από 350 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο και 550.000 στη χώρα μας.
Δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε ότι η ψυχική διαταραχή, η οποία αντανακλά μια κοινωνική παθολογία και είναι αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων του ψυχο-βιολογικού υποστρώματος και του φυσικού περιβάλλοντος αυξάνεται σε περιόδους οικονομικής ύφεσης και κοινωνικής κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε τώρα. Στο πλαίσιο αυτό η βία στις αναρίθμητες εκφάνσεις της απεικονίζει την ένταση των ψυχο-κοινωνικών συγκρούσεων και έχει γίνει στοιχείο της καθημερινότητάς μας, σφραγίζοντας τη ζωή ιδιαίτερα των νέων, που αποτελούν τους πιο ευαίσθητους κοινωνικούς αποδέκτες.
Τι γνωρίζουμε όμως για το πλήθος των ψυχικών διαταραχών, τη βιολογική τους βάση και τις πολλαπλές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στις μέρες μας για τη θεραπεία τους; Πώς αντιμετωπίζει η κοινωνία μας τους ψυχικά ασθενείς; Τι προσπάθειες γίνονται για την επανένταξή τους;
Το Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΙΒΕΒ/ΕΙΕ) στην προσπάθειά του να αξιοποιήσει σε θέματα υγείας τις νέες εξελίξεις των βιολογικών ερευνών στη «Συστημική και Υπολογιστική Βιολογία», συνεργάζεται με την Ειδική Μονάδα Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Επαγγελματικής Επανένταξης (ΕΜΑΕΕ) του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ).
Καρπός της συνεργασίας αυτής είναι, μεταξύ άλλων, η οργάνωση αυτού του κύκλου ομιλιών στον οποίο συμμετέχουν η Α΄ και η Β΄ Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στις εκδηλώσεις αυτές δίνεται η ευκαιρία σε διαπρεπείς επιστήμονες να παρουσιάσουν τις σύγχρονες απόψεις στον τομέα της ειδικότητάς τους, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού για τις ψυχικές διαταραχές, πολλές από τις οποίες θεωρούνται δικαίως ασθένειες του πολιτισμού μας.
Φραγκίσκος Κολίσης
Καθηγητής ΕΜΠ και Διευθυντής ΙΒΕΒ/ΕΙΕ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Τρίτη 12 Ιανουαρίου 2010

Χαιρετισμός: Καθηγητής Κωνσταντίνος Ν. Στεφανής, Ακαδημαϊκός, Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής, Διευθυντής του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ).

Εισαγωγή: Καθηγητής Φραγκίσκος Κολίσης, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας του ΕΙΕ.

¤ Διαλύοντας τον μύθο του γενετικού προκαθορισμού
Φραγκίσκος Κολίσης, Καθηγητής ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας του ΕΙΕ.

¤ H γενετική στις ψυχικές διαταραχές
Γεώργιος Παπαδημητρίου, Καθηγητής Ψυχιατρικής, Διευθυντής Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών.

¤ Το βιοψυχοκοινωνικό πρότυπο και η διασύνδεση της ψυχιατρικής με τις άλλες ιατρικές ειδικότητες
Ελευθέριος Λύκουρας, Καθηγητής Ψυχιατρικής, Διευθυντής Β΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών.

¤ Η επικινδυνότητα και οι ψυχικές διαταραχές
Αθανάσιος Δουζένης, Επικ. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Β΄ Ψυχιατρική Κλινική
Πανεπιστημίου Αθηνών

Συντονιστής: Καθηγητής Δημήτριος Α. Κυριακίδης,
Πρόεδρος ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ
Τρίτη 19 Ιανουαρίου 2010

¤ Stress και κατάθλιψη
Χρήστος Θελερίτης, Δρ. Ψυχιατρικής, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ψυχίατρος της ΕΜΑΕΕ του ΕΠΙΨΥ.

¤ Σχιζοφρένεια: αιτιοπαθολογία / θεραπεία
Νίκος Στεφανής, Επίκ. Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκομείο, ΕΠΙΨΥ

¤ Αγχώδεις διαταραχές και πανικός
Εμμανουήλ Κάττουλας, Ψυχίατρος της ΕΜΑΕΕ του ΕΠΙΨΥ

Συντονιστής: Φραγκίσκος Κολίσης
Τρίτη 26 Ιανουαρίου 2010

¤ Η ευθραυστότητα της εφηβείας
Άννα Κοκκέβη, Αναπλ. Καθηγήτρια Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Μέλος του Δ.Σ. του ΕΠΙΨΥ.

¤ Ψυχική υγεία στην 3η ηλικία
- Αντώνης Πολίτης, Επίκ. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών.
- Μαρία Παντολέων, Κοινωνική Λειτουργός, Δήμος Ηλιούπολης.

Συντονίστρια: Μαρία Βερονίκη Καρύδη
Τρίτη 2 Φεβρουαρίου 2010

¤ Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας
Μαρίνα Οικονόμου, Επίκ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονικώς Υπεύθυνη του Προγράμματος Αντι-στίγμα του ΕΠΙΨΥ.

¤ Η ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και το βίωμα της νόσου των ατόμων με ψυχιατρικά προβλήματα
Μαρία Βερονίκη Καρύδη, Επίκ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονικώς Υπεύθυνη της ΕΜΑΕΕ του ΕΠΙΨΥ.

¤ Δημιουργία Συλλόγων Αυτοβοήθειας και αυτοδιαχείρισης ασθενών – Σύλλογοι οικογενειών
Συμμετέχουν Εκπρόσωποι των Συλλόγων: Ιωάννης Χειλάκος, Ελένη Νομίδου, Θανάσης Κατσιγιάννης, Λεονάρδος Σκόρδος.

Συντονίστρια: Μαρία Βερονίκη Καρύδη
Τρίτη 9 Φεβρουαρίου 2010

¤ Ουσιοεξαρτήσεις – H κατάσταση στην Ελλάδα
Μανίνα Τερζίδου, Ψυχολόγος, Επιστημονικώς Υπεύθυνη ΕΚΤΕΠΝ του ΕΠΙΨΥ.

¤ Θεραπευτική αντιμετώπιση στις ουσιοεξαρτήσεις
Δόμνα Τσακλακίδου, Επιμελήτρια, Β΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών.

¤ Γενικές αρχές θεραπευτικής αντιμετώπισης στην ουσιοεξάρτηση και τον αλκοολισμό
Ιωάννης Α. Λιάππας, Καθηγητής Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόγραμμα «Αθηνά», Αιγινήτειο Νοσοκομείο.

Συντονίστρια: Μαρία Βερονίκη Καρύδη
Τρίτη 16 Φεβρουαρίου 2010

¤ Εθελοντισμός και ψυχική υγεία
Μαρία Τζεδάκη, Κοινωνική Λειτουργός, MSc, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκομείο, ΕΜΑΕΕ του ΕΠΙΨΥ.

¤ Θέματα Ηθικής και Δεοντολογίας
Τίνα Γκαράνη Παπαδάτου, Νομικός, Καθηγήτρια Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας.

¤ Ποιότητα ζωής
Μαρία Κοκκώση, Επίκ. Καθηγήτρια, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών.

¤ Εγκέφαλος και κοινωνία: Οι αρνητικές συνέπειες της «μετάφρασης» του επιστημονικού λόγου σε κοινωνική πρακτική
Σπύρος Μανουσέλης, Βιολόγος, Δημοσιογράφος.

Συντονιστής: Φραγκίσκος Κολίσης
Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2010

¤ Ψυχική Υγεία και Τέχνη
Τιτίκα Σάλα, Αναπλ. Καθηγήτρια Διδακτικής της Τέχνης, ΑΣΚΤ.

¤ Ψυχασθένεια και Λογοτεχνία: «Σχέσεις Αμφίδρομες»
Λεωνίδου-Σακαλή Ευγενία Άννα, Θεωρία της Λογοτεχνίας και Ερμηνευτική των κειμένων (ΑΠΘ), Συνεργάτις του Πανεπιστημίου Paris ΙΙΙ (Sorbonne Νouvelle)

Συντονιστές: Φραγκίσκος Κολίσης και Μαρία Βερονίκη Καρύδη.

Xορηγείται ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ

Προβολή επιστημονικών ντοκιμαντέρ σε συνεργασία με το CAID Science & Society
Centre (www.caid.gr):

Εγκέφαλος και Συγκινήσεις (14΄)
Παραγωγή: Helene Leroux (Καναδάς)

Οι βιολογικές βάσεις της αυτοκτονίας (13΄)
Παραγωγή: Helene Leroux (Καναδάς)

Έφηβος και Επιστήμη (23΄)
Παραγωγή: Patrice Goldberg (Βέλγιο)

Ώρες προβολών: τις ημέρες των εκδηλώσεων (18:00-19:00)

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Ιανουάριος – Ιούνιος 2010

Γ΄ ΚΥΚΛΟΣ ΟΜΙΛΙΩΝ | 12.01 – 23.02.2010
«Ψυχική Υγεία: Σύγχρονες προσεγγίσεις – Προβληματισμοί»

Δ΄ ΚΥΚΛΟΣ ΟΜΙΛΙΩΝ | 02.03 – 23.03.2010
«Άνθρωπος και περιβάλλον στο βυζαντινό κόσμο»

Ε΄ ΚΥΚΛΟΣ ΟΜΙΛΙΩΝ | 13.04 – 27.04.2010
«H ανθρώπινη μορφή μέσα από τα νομίσματα»

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΑ ΠΡΩΪΝΑ | 09.05 – 30.05.2010
«Ανακαλύπτοντας τον θαυμαστό κόσμο των Επιστημών»
Θεατρικά και διαδραστικά δρώμενα για μικρούς και μεγάλους

ΣΤ΄ ΚΥΚΛΟΣ ΟΜΙΛΙΩΝ | 04.05 – 01.06.2010
«Ναυτικές ιστορίες»
Στο πλαίσιο του Έτους Ναυτικού (2010)
- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

Πληροφορίες:
Ελένη Γραμματικοπούλου
Υπεύθυνη Προγράμματος Μορφωτικών Εκδηλώσεων «Επιστήμης Κοινωνία»
Τηλέφωνο: 210 – 72 73 501, Fax: 210 72 46 618
E-mail: gramma@eie.gr

Μαίρη Κοντογιάννη
Τηλέφωνο: 210 – 72 73 516, Ε-mail: mkont@eie.gr

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ (Ε.Ι.Ε.)
Λεωφόρος Βασιλέως Κωνσταντίνου 48, 116 35 ΑΘΗΝΑ
www.eie.gr (ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ)

http://www.clinicalhealthpsychology.gr/FILES/4th_Conference/1st%20Call.pdf

Η μέθοδος Project είναι

ΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ υλοποιούνται σε τριμηνιαίους κύκλους, και παρέχεται η δυνατότητα για εργασία σε μικρές ομάδες ή ατομικά. Πληροφορίες & Συμμετοχές Tηλ: 217.270.7765, psychilogos@gmail.com

• ένα πλέγμα διδακτικών διαδικασιών που έχουν ως αφόρμηση βιωματικές καταστάσεις. Είναι δηλαδή ανάγκες, προβλήματα και απορίες του παιδιού, που πηγάζουν από την καθημερινή ζωή καθώς και από τις εμπειρίες και τις ανησυχίες που του δημιουργούνται μέσα στον κοινωνικό περίγυρο όπου ζει και ενσωματώνεται.
• καλύπτει την ανάγκη του ατόμου για εντατικοποίηση της προσωπικής διερεύνησης και της επικοινωνιακής διαδικασίας.
• ο συμμετέχων μαθαίνει να προσεγγίζει την επιστημονική αλήθεια μέσα από ατομικές και ομαδικές αναζητήσεις, να μοιράζεται τη χαρά της επιτυχίας και να νιώθει τη χαρά της συμβολής, που ενισχύει το αυτοσυναίσθημά του (προσαρμογή από Κ.Χρυσαφίδης).

Η μέθοδος project είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία κατά την οποία οι συμμετέχοντες-ουσες ασχολούνται με ένα πρακτικό πρόβλημα ή μια σαφή στοχοθεσία σε μια περίοδο αρκετών ημερών ή εβδομάδων.  Τα project  μπορεί να προταθούν από το συντονιστή, αλλά σχεδιάζονται και εκτελούνται κατά το δυνατόν από τους ίδιους τους συμμετέχοντες, μεμονωμένα ή σε ομάδες.  Η μέθοδος project δεν προϋποθέτει ειδικές γνώσεις και δεξιότητες, επικεντρώνεται στην εφαρμογή της γνώσης,  στη δομημένη συμμετοχή προκειμένου να ενισχύσει την ανεξάρτητη σκέψη και το αυτοαίσθημα, και την υπευθυνότητα.

H μέθοδος project στο γραφείο ψυχικής υγείας “Ψυχή Λόγος ΕπιΚοινωνία”

Συνήθως η μέθοδος project εμφανίζεται ως ένα αντίδοτο στις “βλαβερές συνέπειες” που έχει το σχολικό πλαίσιο στη μαθησιακή αυτοβουλία και ωριμότητα των μαθητών.  Η ένταξη της συγκεκριμένης μεθοδολογίας στο σχολείο, αν και ακόμα πολύ περιορισμένη, θεωρείται ότι θα μετριάσει τη δασκαλοκεντρικότητα και γραμμικότητα του σχολικού μαθήματος.

Ωστόσο, η εξοικείωση και η τριβή με τη συγκεκριμένη διαδικασία για λόγους σχολικής ετοιμότητας και προετοιμασίας είναι ένας μόνο από τους λόγους για τους οποίους θεωρούμε σημαντική τη μέθοδο.   Η αξία της μεθόδου δεν περιορίζεται, αλλά υπερβαίνει το σχολικό πλαίσιο.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ PROJECT: Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΩΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΕΦΟΔΙΟ ΕΝΤΟΣ  ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ.

Το σχολικό πλαίσιο αλλάζει με τη μέθοδο project, αλλά και υποσκάπτει τα οφέλη που μπορούν να έχουν οι συμμετέχοντες-ουσες από αυτή, λόγω του βεβαρημένου σχολικού περιβάλλοντος από άποψη ύλης, υποδομής, σχέσεων…  Ο κίνδυνος είναι να απορροφηθεί και αυτή η μαθησιακή διαδικασία από το βαθμοκεντρικό σχολικό σύστημακαι να απαξιωθεί από τους μαθητές/τριες, ως ένα ακόμα βαρετό και ανούσιο σχολικό καθήκον…
Αυτό μπορεί να είναι δυσμενές για τη στάση του/της μαθητή/τριας,  η οποία θα πρέπει να βασιστεί σε μια στέρεα και θετική άποψη για τη μέθοδο.  Η μέθοδος project δεν είναι απλά μια νέα “τεχνική” μάθησης, αλλά ο κύριος τρόπος πνευματικής παραγωγής στο σύγχρονο κόσμο, με εφαρμογή από τις επιχειρήσεις μέχρι τις προωθημένες θέσεις του δημόσιου τομέα.  Είναι ο κύριος τρόπος ατομικής και συλλογικής εργασίας τόσο σε ακαδημαϊκό, φοιτητικό επίπεδο όσο και σε πολλούς τομείς απασχόλησης.

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΩΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΦΟΔΙΟ

Για μας είναι πολύ σημαντική η εφαρμογή και αξιοποίηση της μεθόδου  ως έναν διαφορετικό μαθησιακό προσανατολισμό και ένα τρόπο σκέψης και δράσης που αξιοποιεί στο έπακρο τις δεξιότητες του παιδιού για αποτελεσματική μάθηση ακόμα και κόντρα στο αντίξοο πολλές φορές πλαίσιο.

Προετοιμάζει το παιδί για τις διαδικασίες κατά τις οποίες η πρωτοβουλία, το “εσωτερικό κίνητρο”, η δυνατότητα για συνεργασία και η διαρκής ανανέωση πόρων και πηγών έμπνευσης και δημιουργίας αποτελούν τις κρίσιμες παραμέτρους ανταπόκρισης στις απαιτήσεις του εκάστοτε πλαισίου και επίτευξης στόχων.

Ο ικανός να αντιλαμβάνεται την εργασία του και να αξιοποιεί τη δραστηριότητά του ως ψηφίδες ενός project έχει ένα σύνθετο ψυχοπαιδαγωγικό εφόδιο που συντελεί στο να μπορεί να κινείται αποτελεσματικά στο ρευστό περιβάλλον μάθησης και εργασίας.

Αντιλαμβανόμαστε την εφαρμογή της μεθόδου ως ένα συνθετικό τρόπο διδακτικής και ψυχοπαιδαγωγικής προετοιμασίας, που ανακεφαλαιώνει και αξιοποιεί τεχνικές και προτεραιότητες από διάφορες μαθησιακές διαδικασίες.    Εντάσσουμε αυτές τις τεχνικές σε παραδοσιακούς ψυχοπαιδαγωγικούς πυλώνες, αυτούς:

• της καλλιέργειας της κριτικής και συνδυαστικής σκέψης,
• της ανάπτυξης των κοινωνικών δεξιοτήτων και ενδιαφερόντων του συμμετέχοντα.

ΨΗΦΙΔΩΤΟ & ΡΟΗ ΔΡΑΣΕΩΝ στα ΠΑΙΔΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ “ΨΥΧΗ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΚΚΟΙΝΩΝΙΑ”

H υλοποίηση του project δομείται μέσα από διαφορετικά πλαίσια δραστηριότητας, τα οποία εξυπηρετούν λειτουργίες συντονισμού και υλοποίησης, και πλην των δυο αρχικών και του τελικού, κατανέμονται και συνεξελίσσονται στις διάφορες συνεδρίες του project

ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Γνωριμία των συμμετεχόντων, ελεύθερη συζήτηση και κατανόηση της διαδικασίας.

• Το αντικείμενο του project μέσα από το κοινό έδαφος των ενδιαφερόντων.
• Καταιγισμός ιδεών και το κέντρο του γνωστικού χάρτη.
• Καταγραφή και κατηγοριοποίηση των ερωτημά των & υποθέσεων.
• “Συμβόλαιο” του project → ρόλοι και καθήκοντα.
• Κριτήρια και αξιολόγηση.

ΠΛΑΙΣΙΟ Β. Συναπόφαση στόχων και τελικού προϊόντος.

• Προσδιορισμός ακτινογράμματος.
• Καταμερισμός Εργασιών → Ατομικές πορείες και συντονισμός.  Σύγκλιση και Απόκλιση.
• Επεξεργασία γνωστικού χάρτη.

ΠΛΑΙΣΙΟ Γ.   Ανακάλυψη, Αναζήτηση, Μελέτη, Τεκμηρίωση.

• Συζήτηση για τις πηγές και οι τρόποι αξιοποίησής τους.
• Έρευνα, συλλογή πληροφοριών από βιβλία, περιοδικά, ταινίες, διαδίκτυο κ.α.
• Καταγραφή βιβλιογραφίας και πληροφοριών, ταξινόμηση, ανάλυση, οργάνωση υλικού
• Είδος και τρόποι αξιολόγησης πηγών.

ΠΛΑΙΣΙΟ Δ.  Επιχειρηματολογία.

• Κύκλοι ανατροφοδότησης και briefing.
• Συζητήσεις αναπροσανατολισμού.

ΠΛΑΙΣΙΟ Ε.  Συνεδρία Debate.

ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤ.   Οπτικοποίηση Επιχειρημάτων και Προετοιμασία Παρουσίασης.

• Συνεδρία Flipchart.
• Συνεδρία δημιουργίας Powerpoint.
• Συνεδρία animation.

ΠΛΑΙΣΙΟ Ζ.  Παρουσίαση.

• Προσομοίωση παρουσίασης, επεξεργασία επιχειρημάτων, κριτική και αυτοκριτική.
• Δόμηση, περιεχόμενα και ροή λόγου και εικόνας.
• Συνεδρία Παρουσιάσης.

ΠΛΑΙΣΙΟ Η. Αξιολόγηση.

• Αξιολόγηση,
• Κριτική, αυτοκριτική.

ΥΛΙΚΑ

• NETBOOKS. Από τους ίδιους τους συμμετέχοντες ή παρέχοντ αι για τις ανάγκες των συνεδριών από το Γραφείο.
• ΠΙΝΑΚΑΣ FLIPCHART & ΜΕΓΑΛΗ ΟΘΟΝΗ: παρέχονται από το Γραφείο.
• ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ PROJECT: παρέχεται από το Γραφείο.
• ΝΤΟΣΙE / ΦΆΚΕΛΟΣ / PORTFOLIO, όπου συγκεντρώνονται όλες οι εργασίες, σχέδια, πρακτικά κλπ.   Παρέχονται  από το Γραφείο.
• ΑΤΟΜΙKO ΗΜΕΡΟΛΌΓΙΟ + ΑΤΟΜΙΚΌ ΤΕΤΡAΔΙΟ / ΣΗΜΕΙΩΜΑΤAΡΙΟ  ΚΑΤΑΓΡΑΦHΣ του τι έχει αποκομίσει ο μαθητής στην πορεία του project.   Από τους ίδιους τους συμμετέχοντες.
• ΓΡΑΦΙΚH YΛΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕIΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚA: Παρέχονται  από το Γραφείο.
• ΦYΛΛΑ ΕΡΓΑΣIΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛOΓΗΣΗΣ: Παρέχονται  από το Γραφείο.

ΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ υλοποιούνται σε τριμηνιαίους κύκλους, και παρέχεται η δυνατότητα για εργασία σε μικρές ομάδες ή ατομικά.  Πληροφορίες και Συμμετοχές.

Οι δραματικές ιστορίες δε λείπουν, όπως και η ηθικολογία και ο διδακτισμός με ψυχολογικό πρόσημο.   Και η κλινική έννοια της “έκπτωσης”, της υποβάθμισης των άλλων πλευρών της ζωής (στην περίπτωση των μαθητών της σχολικής και οικογενειακής κατά κύριο λόγο) εξαιτίας κάποιας παθολογικής εμπλοκής με το διαδίκτυο αποτελεί το μόνιμο πρόσχημα έναντι της όποιας αμφισβήτησης ως προς το αν το διαδίκτυο είναι τελικά, στη συγκεκριμένη ή σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα: “το διαδίκτυο δεν είναι από μόνο του πρόβλημα, πρόβλημα είναι αυτά που προκαλεί στην υπόλοιπη ζωή του χρήστη” είναι η απάντηση που (επιστρατεύεται για να) αφοπλίζει.

Μια διπλή “διολίσθηση”, λοιπόν, συμβαίνει: το ζήτημα καθίσταται από κατ΄ουσίαν  κοινωνικό σε κατ΄ουσίαν ψυχολογικό. Η ταχύτητα της διολίσθησης ιλιγγιώδης, ανάλογη της ταχύτητας κοινωνικής επικράτησης του μέσου: για τους μεγάλους, τον πολύ κόσμο, το μέσο είναι και θα παραμείνει “αδιαφανές”, άγνωστο, απέραντο, και την ίδια στιγμή χειροπιαστό, καθημερινό και εν πολλοίς «απομυθοποιημένο».  Για τους μικρούς, το μέσο “ήταν πάντα εκεί”, αυτονόητο.  Και για τις δυο κατηγορίες, το μέσο είναι κάτι το “φυσικό”, όσο φυσικό είναι να στέλνεις email αντί γράμμα, και όσο φυσικό είναι να παίζεις “call of duty” αντί “πόλεμο”.   Διαδίκτυο, λοιπόν, ασυζητητί.  Διαδίκτυο αβλεπί.  Διαδίκτυο εννοείται.  Το μέσο δεν αποτελεί πλέον μια πραγματικότητα στην οποία κανείς προσαρμόζεται, αλλά μια προσαρμογή την οποία κανείς πραγματοποιεί, κάθε μέρα, με κάθε χρήση.  Αν δεν την πραγματοποιεί, το πρόβλημα έχει να κάνει με τον ίδιο.    Συνακόλουθα, περνάμε από την προβληματική χρήση στον προβληματικό χρήστη.

Αυτές οι διολισθήσεις επισκιάζουν δυο πολύ σημαντικές διαστάσεις της σχέσης με το μέσο: το ότι οι καπιταλιστικές κοινωνίες αλλάζουν, και μέρος των μετασχηματισμών (και πολύ σημαντικό μάλιστα) είναι το διαδίκτυο .  Και το ότι αυτές οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης δε μπορεί να είναι χωρίς θύματα.

Η κοινωνική έμφαση στις νέες τεχνολογίες δημιουργεί ένα πιο γρήγορο κόσμο αλλά και ένα κόσμο με πολλές ταχύτητες. Ορισμένοι άνθρωποι θα μπορέσουν να εκμεταλλευτούν τα παλλιρροϊκά κύματα της τεχνολογικής ανανέωσης για να “σερφάρουν” πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο μακριά… Άλλοι θα κουραστούν και θα εγκαταλείψουν την προσπάθεια, το κύμα θα τους καταποπντίσει, οι νέες τεχνολογικές εποχές θα τους ξεβράσουν – εργασιακά, κοινωνικά, ψυχικά… Άλλοι πάλι θα ωθηθούν και θα αφεθούν να μαγευτούν από το κύμα, θα επενδύσουν τον ψηφιακό κόσμο με κοινωνικά λάθος (και “κλινικά αξιοσημείωτο”) νόημα, θα ξε-μάθουν ότι το παιχνίδι της – ψυχοκοινωνικής – επιβίωσης παίζεται στον πραγματικό κόσμο, τον εκτός οθόνης, όσο κι αν μεσολαβείται από τον ψηφιακό… Θα μείνουν στον κόσμο των δυνατοτήτων… Αυτοί οι χρήστες λέγονται προβληματικοί, εθισμένοι ή ότι άλλο… Και αυτούς το κύμα τους σφίγγει, και η διατήρησή τους στην επιφάνεια είναι δύσκολη…

Από τη σκοπιά του μέσου ως νόρμας, προβληματικός χρήστης είναι προφανώς τόσο εκείνος που δεν το χρησιμοποιεί καθόλου ή σχεδόν καθόλου, όσο και εκείνος που το χρησιμοποιεί με λάθος, υπερβολικό, τρόπο.  Και οι δύο δεν κάνουν τις κατάλληλες “συνδέσεις” ανάμεσα στο μέσο και τον κόσμο που αυτό μεσολαβεί. Στη δεκαετία του ΄90 η ετικέτα που είχε γίνει πολύ της μόδας, χωρίς να φτάσει, ωστόσο, να αποκτήσει κλινική κατοχύρωση, ήταν αυτή του “τεχνοφοβικού”.  Άπειρες ψηφίδες προπαγάνδας αλλά και οι δυνατότητες του μέσου ως προπαγάνδα του εαυτού του έστειλαν αυτήν την ετικέτα λίγο έως πολύ στον κάλαθο των κλινικών αχρήστων.  Η κλινική ετικέτα έχει νόημα στο πλαίσιο μιας κοινωνικής συνθήκης και η κοινωνική συνθήκη είχε αλλάξει: ο κόσμος, για να το πούμε με μια αγγλοσαξονική διατύπωση, “δεν είχε πια χρόνο για τους τεχνοφοβικούς” καθώς γεννούσε ήδη όσους τεχνοφυσιολογικούς χρειαζόταν.   Η κανονική κατανομή είχε μετατοπιστεί και στον αντίποδα μια νέα παρέκκλιση εμφανιζόταν.

Το διαδίκτυο, όπως κάθε άλλο μέσο κοινωνικής αναδιάρθρωσης, δημιουργεί “ψυχικές μειονότητες” και “ψυχικές μειονεξίες”, ανθρώπους που αισθάνονται να κολυμπούν εκτός ή κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα.  Αυτές οι ψυχικές μειονότητες-μειονεξίες, που αριθμητικά μπορεί καθόλου να μην είναι τέτοιες[1], αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν το διαδίκτυο για ίδιον – ψυχοκοινωνικό – όφελος.  Αυτές οι νεοφανείς μειονότητες-μειονεξίες επικαλύπτονται φυσικά με άλλες κοινωνικές μειονότητες-μειονεξίες – η παρέκκλιση από το κοινωνικά καταξιωμένο – κανονικό είναι εξίσου επώδυνη με άλλες, λιγότερο τεχνολογικές εποχές, αν και καλυμμένη με περισσότερα προσχήματα, και βρίσκεται εκεί που οι διάφορες υστερήσεις διασταυρώνονται.  Σε κάθε περίπτωση, το πλησίασμα ενός ατόμου και ειδικά ενός νεαρού ατόμου προς μια μειονοτική-μειονεκτική τεχνολογική κατάσταση μπορεί να εγείρει τις ανησυχίες των οικείων του, κι αν πρόκειται για περιπτώσεις που αυτό το ενδιαφέρον μπορεί να αξιολογηθεί και να αξιοποιηθεί ως αναζήτηση βοήθειας από ειδικό, υπάρχουν άφθονοι, στις ψυχο- και παιδαγωγικές επικράτειες να συνδράμουν[2].

Στην πραγματικότητα ενός ιδιωτικού γραφείου ψυχολόγων, όπως και σε κάθε ιδιωτική επιχείρηση, το διαδίκτυο  υπεισέρχεται ως μέσο διαφήμισης, επικοινωνίας αλλά και επικοινώνησης απόψεων – λ.χ. με αυτό το κείμενο που αυτή τη στιγμή διαβάζεται.  Υπεισέρχεται, ωστόσο, και ως μια κλωστή ή ως το βασικό νήμα στο κουβάρι των λόγων, των αιτημάτων και των νοημάτων με το οποίο κανείς αναζητά τις υπηρεσίες μας.   Είναι πτυχή της μη ικανοποίησης και των παραπόνων που κανείς έχει από τη ζωή του, τη σχέση του με τους άλλους, και είναι πηγή ανησυχίας για την πορεία των παιδιών του και γενικά των δικών του ανθρώπων.

Δεν είναι βέβαια εδώ ο τόπος να εκτεθούν στις λεπτομέρειές τους οι τρόποι με τους οποίους το διαδίκτυο μπορεί να είναι κομμάτι των τροχιών ατομικής και οικογενειακής ζωής στις οποίες ένας ψυχολόγος γίνεται μέρος και παράγων αλλαγής.  Αν είναι να εμμείνουμε σε μια συνήθη σχετική κατάσταση, είναι η περίπτωση των γονέων που ανησυχούν για την υπερβολική ενασχόληση του παιδιού τους με το διαδίκτυο (παιχνίδια MMORPG ή site κοινωνικής δικτύωσης) στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κατάστασης που μπορεί να την αξιολογούν ή όχι ως προβληματική.   Όπως έχουμε εκθέσει και σε άλλο μας κείμενο, η προτεραιότητά μας αφορά στα παραμελημένα εκείνα προσωπικά και οικογενειακά νοήματα, που το παιδί στη σχέση του με το διαδίκτυο πολιορκεί, απονενοημένα, επειδή ακριβώς υπάρχουν πλήθος λαγούμια και αντι-λαγούμια νοήματος στο οικογενειακό πλαίσιο που συντηρούν μάταιες πολιορκίες και εγχειρήματα.    Η μεταστροφή από την οποία εκκινούμε τις παρεμβάσεις μας είναι, για να το θέσουμε έτσι, μια στροφή της κεφαλής του ενδιαφερομένου γονέα: αφ΄ης στιγμής αυτός ή αυτή βρεθεί στο σκοτεινό δωμάτιο του εφήβου, ας στρέφει την κεφαλή και την προσοχή όχι στη φωτεινή πηγή – δεινών – της οθόνης του υπολογιστή αλλά στο ίδιο το υποφωτιζόμενο πρόσωπο του  ή της εφήβου.  Γιατί πολύ απλά, ένα software μπορεί να παρακάμπτει το κακόβουλο λογισμικό και να αποκλείει τις αναδυόμενες ιστοσελίδες, αλλά  η ψυχολογική – και ψυχοκοινωνική – παρέμβαση και αλλαγή δε μπορεί να παρακάμπτει τον άνθρωπο ως πρόσωπο και να αποκλείει τα αναδυόμενα νοήματά του.

____________________

[1] Γιατί ακριβώς θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα αισθάνονται μειονεκτούντες έναντι των απαιτήσεων και προτύπων της κοινωνικής ζωής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν στην ιδανική σχέση με την τεχνολογία.

[2] Για να κάνουμε πιο κατανοητή τη δυναμική κείνου που εννοούμε ως μειονότητα-μειονεξία θα πρέπει να σκιαγραφήσουμε το φάσμα της πλεινότητας-πλεονεξίας έναντι του οποίου αυτή σχηματίζεται.  Μπορούμε εδώ να αναφερθούμε στα στοιχεία μιας πρόσφατης πανελλαδικής έρευνας σχετικά με τις απόψεις και τη χρήση του διαδικτύου γονέων μαθητών των δύο πρώτων βαθμίδων της εκπαίδευσης, σύμφωνα με την  οποία ενώ “[τ]ο 83% των γονέων θεωρεί το διαδίκτυο από απολύτως απαραίτητο ως μάλλον απαραίτητο, και μόνον το 4% το θεωρεί άχρηστο/μάλλον άχρηστο”, σ’ ότι αφορά τις γνώσεις και τη χρήση που δηλώνουν “το μεγαλύτερο ποσοστό είναι εκείνων που θεωρούν ότι έχουν μέτριες γνώσεις (22%) και τα αμέσως επόμενα αυτών που έχουν λίγες (18%) ή ανύπαρκτες γνώσεις (15%). Πολύ καλές γνώσεις έχει μόνον ένα 8%. Και μόνον ένα 30% κάνει χρήση του διαδικτύου «μάλλον συχνά/συχνά /και πολύ συχνά”.  (βλ. Ξενοφών – Ροδόλφος Μορώνης, Με πόση ασφάλεια και δημιουργικότητα κυματοδρομύν οι νέοι στο διαδίκτυο; Πρακτικά Ημερίδας «Παιδιά και ΜΜΕ- Οι ανήλικοι στον κόσμο της επικοινωνίας».Υπουργείο Τύπου, Γ.Γ.Επικοινωνίας, Γ.Γ.Ενημέρωσης.  Απρίλιος 2009.  Διαθέσιμο στο http://www.minpress.gr/minpress/index/currevents/publ_hmer_paidia_mme.htm.

Η πραγματική αυτή αναντιστοιχία αυτή ανάμεσα στο πόσο – πολύ – σπουδαιολογείται ένα μέσο από τους ενήλικες και στις – λίγες -  γνώσεις τους γι’ αυτό μεταφέρει στους νέους μια μεγάλη πίεση να ασχοληθούν με το μέσο (για να μην μείνουν εκτός των εξελίξεων – να μη μειονεκτήσουν), αλλά και να ασχοληθούν με το σωστό – “κανονικό” – τρόπο “για το καλό τους”, το οποίο καλό τους είναι επίσης σχετικά αδιαμόρφωτο, και οφείλουν οι νέοι να το βρουν λίγο-πολύ μόνοι τους.

Σταύρος Ψαρουδάκης, Δεκέμβριος 2009